હવે બેંક ગ્રાહકોને ડેબિટ કે ક્રેડિટ કાર્ડ મેળવવા માટે લાંબા સમય સુધી રાહ જોવી નહીં પડે. બેંક બ્રાન્ચમાં ધક્કા ખાવા કે પોસ્ટ દ્વારા કાર્ડ ઘરે આવવાની રાહ જોવાની જરૂર પણ નહીં પડે. હવે એટીએમ મશીનમાંથી જ તરત જ તમારું પર્સનલાઇઝ્ડ RuPay ડેબિટ, ક્રેડિટ કે એનસીએમસી (NCMC) કાર્ડ મેળવી શકાશે.
આ નવી સિસ્ટમ એક ઓપન-સોર્સ એન્ડ્રોઇડ-બેઝ્ડ એટીએમ સોલ્યુશન છે, જેને ખાસ એટલા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે કે મશીનમાંથી જ વ્યક્તિને લગતું કાર્ડ તૈયાર થઈને બહાર નીકળી શકે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, હવે એટીએમ ફક્ત રોકડ આપવા પૂરતું સીમિત નહીં રહે, પણ ત્યાંથી કાર્ડ પણ નીકળશે અને એ જ કાર્ડથી રોકડ પણ ઉપાડી શકાશે. વધુમાં, જો ગ્રાહક ઇચ્છે તો કાર્ડ વગર પણ UPI દ્વારા આ જ મશીનમાંથી રોકડ ઉપાડી શકશે.
એટીએમ હવે બનશે ડિજિટલ બેંકિંગ સેન્ટર
આ આધુનિક એટીએમ મશીનોને ચેક જમા કરાવવા, નવું ખાતું ખોલાવવા અને લોનની અરજી કરવા જેવી સેવાઓ આપવા માટે પણ સક્ષમ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આનાથી બેંકોને આ મશીનોનો ઉપયોગ સંપૂર્ણ ડિજિટલ બેંકિંગ સેન્ટર તરીકે કરવાનો લાભ મળશે. ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં, જ્યાં પૂર્ણ-સેવા ધરાવતી બેંક બ્રાન્ચ શરૂ કરવી કે ચલાવવી વ્યવહારુ નથી હોતી, ત્યાં આ સિસ્ટમ ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થશે. બેંકો તેને ડિજિટલ બેંકિંગ યુનિટ્સ (DBUs) તરીકે એરપોર્ટ, ટ્રાન્ઝિટ હબ, કોલેજ કેમ્પસ અને કોર્પોરેટ પાર્ક જેવા ભીડવાળા સ્થળોએ મૂકવાની યોજના પર પણ કામ કરી રહી છે.
બેંકિંગ ક્ષેત્રની મોટી સમસ્યાનો ઉકેલ
કાર્ડ તાત્કાલિક ઇશ્યુ થવાથી બેંકિંગ ક્ષેત્રની એક સામાન્ય પણ મોટી સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ મળી જશે. આ નવી વ્યવસ્થાથી નવું ખાતું ખોલાવવા કે કાર્ડ માટે અરજી કરવા અને છેલ્લે કાર્ડ હાથમાં મળવા વચ્ચેનો દિવસોનો સમય બચી જશે. ગ્રાહકને સેવા કેન્દ્ર પર જ કાર્ડ મળી જવાથી તેઓ તેમની બેંકિંગ સેવાઓનો ઉપયોગ ખૂબ જ ઝડપથી શરૂ કરી શકશે.
9 બેંકો કરી રહી છે મૂલ્યાંકન
આ પહેલ હાલમાં મૂલ્યાંકન (ટેસ્ટિંગ) પ્રક્રિયા હેઠળ છે, જેમાં 9 બેંકો નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) અને એટીએમ ઉત્પાદકો સાથે મળીને આ ટેકનિકલ મોડેલનું મૂલ્યાંકન કરી રહી છે. આ 9 બેંકોમાં સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI), બેંક ઓફ બરોડા (BOB), પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB), યુનિયન બેંક ઓફ ઇન્ડિયા, બેંક ઓફ ઇન્ડિયા, સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા, યુકો બેંક, સ્લાઇસ સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક અને એરટેલ પેમેન્ટ્સ બેંક સામેલ છે. આ પહેલ ભારતના બેંકિંગ માળખામાં આવી રહેલા મોટા પરિવર્તનને દર્શાવે છે, જ્યાં સામાન્ય ભૌતિક સેવાઓને ડિજિટલ સિસ્ટમ સાથે જોડવામાં આવી રહી છે.
મોટા પાયે લાગુ થશે તો શું ફાયદો થશે?
જો આ વ્યવસ્થા મોટા પાયે લાગુ થશે, તો નવા ગ્રાહકોને બેંક સાથે જોડવાનું અત્યંત સરળ અને ઝડપી બનશે. આ ઉપરાંત, વધુ અવરજવરવાળા અને બેંકિંગ સુવિધાથી વંચિત એવા ગ્રામીણ કે અંતરિયાળ વિસ્તારો સુધી સરળતાથી બેંકિંગ સેવાઓ પહોંચાડી શકાશે. બેંકો માટે પણ આ એક ઉત્તમ વૈકલ્પિક વિતરણ માધ્યમ સાબિત થશે, કારણ કે આજના સમયમાં ગ્રાહકો ઝડપી અને સેલ્ફ-સર્વિસ પદ્ધતિથી નાણાકીય સેવાઓ મેળવવાનું વધુ પસંદ કરી રહ્યા છે.