આજના ડિજિટલ યુગમાં મોટાભાગના લોકો રોકડ ઉપાડવા ATM નો ઉપયોગ કરે છે. પરંતુ ઘણી વખત ATM માંથી રોકડ ઉપાડતી વખતે મશીન પર દેખાતી રકમ અને ખાતામાંથી કપાયેલી રકમ વચ્ચે તફાવત જોવા મળે છે. આવી પરિસ્થિતિ ગ્રાહકો માટે મૂંઝવણ અને મુશ્કેલીનું કારણ બની જાય છે.
આવી જ એક ઘટના રાજસ્થાનના ઉદયપુરમાં સામે આવી છે. એક ગ્રાહકે પોતાના ખાતામાંથી 10,000 રૂપિયા ઉપાડવા ATM નો ઉપયોગ કર્યો હતો. મશીનમાંથી માત્ર 1,000 રૂપિયા જ બહાર આવ્યા, પરંતુ ખાતામાંથી પૂરા 10,000 રૂપિયા ડેબિટ થઈ ગયા હતા. ગ્રાહકને 9,000 રૂપિયા ઓછા મળ્યા હોવા છતાં ખાતામાંથી આખી રકમ કપાઈ જતાં તેણે તરત જ બેંકનો સંપર્ક કર્યો. પરંતુ બેંક તરફથી યોગ્ય ઉકેલ કે રિફંડ ન મળતા ગ્રાહકે ઉદયપુર ગ્રાહક આયોગમાં ફરિયાદ કરી.
સુનાવણી દરમિયાન બેંકે આ ઘટના માટે ATM ઓપરેટરને દોષી ઠેરવવાનો પ્રયાસ કર્યો. બેંકની દલીલ હતી કે ખામી ATM ઓપરેટરની છે, પરંતુ ગ્રાહક આયોગે આ દલીલને ફગાવી દીધી. આયોગે સ્પષ્ટ કર્યું કે જો ગ્રાહકના ખાતામાંથી પૈસા કપાય અને પૂરી રકમ ન મળે તો બેંક પોતાની જવાબદારીમાંથી છટકી શકે નહીં.
આયોગે બેંકિંગ સેવામાં આવી ખામીને ગંભીર ગણીને ગ્રાહકની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો. ઉદયપુર જિલ્લા ગ્રાહક આયોગે બેંકને કુલ 16,000 રૂપિયા ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો. આ રકમમાં ગ્રાહકના બાકીના 9,000 રૂપિયા રિફંડ અને માનસિક ત્રાસ તથા કાનૂની ખર્ચ પેટે વધારાના 7,000 રૂપિયા વળતરનો સમાવેશ થાય છે.
જો તમારી સાથે પણ આવું બને કે ખાતામાંથી રકમ કપાઈ જાય અને ATM માંથી ઓછી અથવા બિલકુલ રોકડ ન નીકળે, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. તરત જ તમારી બેંકના કસ્ટમર કેર નંબર પર અથવા નજીકની શાખામાં જઈને સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવો. વ્યવહારના પુરાવા જેવા કે ATM રસીદ, મોબાઈલ પર આવેલો SMS એલર્ટ અને બેંક સ્ટેટમેન્ટ સાચવી રાખો. બેંકમાં લેખિત ફરિયાદ દાખલ કરો અને ફરિયાદ નંબર તથા તારીખ નોંધી લો. જો બેંક તરફથી યોગ્ય ઉકેલ ન આવે, તો બેંકની ગ્રીવન્સ રિડ્રેસલ સિસ્ટમ અને અંતે ગ્રાહક આયોગનો સંપર્ક કરી શકો છો.
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ના નિયમો અનુસાર, ATM સંબંધિત કોઈપણ નિષ્ફળતામાં ખોટી રીતે કપાયેલી રકમ બેંકે નિર્ધારિત સમય મર્યાદામાં ગ્રાહકને પરત કરવી ફરજિયાત છે. જો યોગ્ય કિસ્સામાં 5 કેલેન્ડર દિવસની અંદર રકમ પરત ન આવે, તો બેંકે ગ્રાહકને વિલંબ માટે દરરોજ 100 રૂપિયા લેખે વળતર ચૂકવવું પડે છે.
તેથી, જ્યારે પણ ATM માં ટેકનિકલ ખામી કે રોકડની અછતને કારણે તમારા પૈસા ફસાય, તો ફરિયાદ નોંધાવવામાં વિલંબ ન કરો. યોગ્ય સમયે લીધેલા પગલાં અને સાચવેલા પુરાવા તમને બેંક સામે તમારો પક્ષ મજબૂત કરવામાં અને ગ્રાહક આયોગ પાસેથી ન્યાય મેળવવામાં મદદ કરશે.