વૃદ્ધાવસ્થામાં નિયમિત આવક મળે એ માટે ઘણા લોકો પેન્શન યોજનાઓમાં રોકાણ કરે છે. પરંતુ બચતનો અભાવ હોય તો પેન્શન ફંડ બનાવવું મુશ્કેલ બની જાય છે. આવી સ્થિતિમાં સરકારની અટલ પેન્શન યોજના (APY) ઓછા રોકાણ સાથે પેન્શનની ગેરંટી આપે છે. આ યોજના 60 વર્ષની ઉંમર પછી દર મહિને ₹1,000થી ₹5,000 સુધીનું લઘુત્તમ પેન્શન સુનિશ્ચિત કરે છે.
યોજનામાં જોડાવા માટે વ્યક્તિએ 18થી 40 વર્ષની વયનો ભારતીય નાગરિક હોવો જરૂરી છે. ઉપરાંત, બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસમાં બચત ખાતું હોવું ફરજિયાત છે. 1 ઓક્ટોબર, 2022 પછી વર્તમાન અથવા ભૂતપૂર્વ આવકવેરા ભરનારાઓ માટે આ યોજનામાં નવું ખાતું ખોલવા પર પ્રતિબંધ છે. આ યોજના હેઠળ દરેક વ્યક્તિ માત્ર એક જ ખાતું ખોલી શકે છે, અને 60 વર્ષની ઉંમર સુધી યોગદાન ચાલુ રાખવું પડે છે.
માસિક યોગદાનની રકમ તમારી ઉંમર પર આધાર રાખે છે. વય જેટલી નાની હોય, યોગદાન એટલું ઓછું. ઉદાહરણ તરીકે, 18 વર્ષની ઉંમરે ₹5,000 પેન્શન માટે દર મહિને ₹210 ભરવા પડે છે, જ્યારે 40 વર્ષની ઉંમરે આ રકમ વધીને ₹1,454 થાય છે.
₹5,000 પેન્શન મેળવવા માટે 18 વર્ષની ઉંમરે જોડાનાર વ્યક્તિએ 42 વર્ષ સુધી યોગદાન ચાલુ રાખવું પડે છે. 60 વર્ષ પછી તેને દર મહિને ₹5,000નું ગેરંટીકૃત પેન્શન મળશે. આમ નાની ઉંમરે શરૂ કરવાથી ઓછા યોગદાનનો લાભ મળે છે.
યોજનાનો લાભ લેનાર વ્યક્તિનું 60 વર્ષ પછી મૃત્યુ થાય તો તેના જીવનસાથીને સમાન રકમનું પેન્શન મળે છે. બંને જીવનસાથીઓના મૃત્યુ બાદ નોમિનીને સંચિત પેન્શન સંપત્તિ આપવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ₹5,000 પેન્શન વિકલ્પમાં બંનેના મૃત્યુ બાદ નોમિનીને ₹8.5 લાખની રકમ મળે છે, જેમાં રોકાણ, પેન્શન ફંડના વળતર અને જરૂર પડ્યે સરકારી ગેરંટીનો સમાવેશ થાય છે. 18 વર્ષની ઉંમરથી ₹210 માસિક યોગદાન આપનાર વ્યક્તિનું કુલ યોગદાન આશરે ₹1.06 લાખ થાય છે, પરંતુ નોમિનીને ₹8.5 લાખ સુધીની રકમ મળે છે.
યોગદાન બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસ ખાતામાંથી ઓટો-ડેબિટ દ્વારા જમા કરાવી શકાય છે. સબ્સ્ક્રાઇબર્સ માસિક, ત્રિમાસિક કે અર્ધ-વાર્ષિક ધોરણે યોગદાન આપી શકે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, APYને સંપૂર્ણ નિવૃત્તિ જરૂરિયાત તરીકે નહીં, પરંતુ ગેરંટીકૃત બેઝ પેન્શન તરીકે જોવી જોઈએ. ફુગાવા દરમિયાન ₹5,000 પૂરતા ન પણ હોય, એટલે અન્ય બચત અને રોકાણો વિશે પણ વિચારવું જરૂરી છે.