પાકિસ્તાનમાં ૫મી વખત સેનાના જનરલે ‘તખ્તાપલટ’ કર્યો છે, પરંતુ આ વખતે તે ટેન્કોથી નહીં, પરંતુ સંસદના માર્ગે થયો છે. નવા કાયદા દ્વારા ફિલ્ડ માર્શલ આસિમ મુનીર દેશના સૌથી શક્તિશાળી વ્યક્તિ બની ગયા છે. આ સંદર્ભમાં ૫ મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નોના જવાબો અહીં રજૂ કરીએ છીએ.
પ્રશ્ન ૧: આસિમ મુનીરને કઈ નવી સત્તાઓ મળી છે?
નવેમ્બર ૨૦૨૨માં આસિમ મુનીર પાકિસ્તાનના ૧૭મા આર્મી ચીફ બન્યા હતા. તેમનો કાર્યકાળ પૂરો થવાના ૬ મહિના પહેલાં, એટલે કે મે ૨૦૨૫માં ભારતે ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ લોન્ચ કર્યું. પાકિસ્તાને જીતનો ખોટો દાવો કર્યો અને મુનીરને ‘હીરો’ ગણાવ્યા. આ પછી તેમની તાકાત વધતી ગઈ. ૨૦ મે ૨૦૨૫ના રોજ મુનીર ફિલ્ડ માર્શલ બન્યા, જે પાકિસ્તાની સેનાનો સૌથી ઊંચો રેન્ક છે. આ પહેલાં માત્ર જનરલ અયુબ ખાન જ આ રેન્ક સુધી પહોંચ્યા હતા.
નવેમ્બર ૨૦૨૫માં પાકિસ્તાની બંધારણના આર્ટિકલ ૨૪૩માં ૨૭મો સુધારો કરીને સેનામાં ચીફ ઓફ ડિફેન્સ ફોર્સિસ (CDF)નું નવું પદ બનાવવામાં આવ્યું. મુનીર દેશના પ્રથમ CDF બન્યા. તેઓ ૨૦૩૦ સુધી આ પદ પર રહેશે, અને સુધારા દ્વારા આ સમયગાળો લંબાવી શકાય છે.
૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના રોજ પાકિસ્તાની સંસદમાં બે નવા કાયદા પસાર થયા, જેનાથી CDFને ૫ મોટી સત્તાઓ મળી છે. ‘ડિફેન્સ ફોર્સિસ ઓફ પાકિસ્તાન એક્ટ, ૨૦૨૬’ હેઠળ ૩ સત્તાઓ: (૧) CDF મુનીરની આગેવાની હેઠળ ‘ડિફેન્સ ફોર્સિસ હેડક્વાર્ટર’ બનશે, જે ત્રણેય સેનાઓના કામકાજ અને યુદ્ધ સંબંધિત નિર્ણય લેશે. (૨) CDF પાસે સેના પ્રમુખો સિવાય ત્રણેય સેનાઓના અધિકારીઓને નિવૃત્ત કરવા, હટાવવા, સેવા સમાપ્ત કરવા અથવા જાળવી રાખવાનો અધિકાર હશે. (૩) CDF રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સંરક્ષણ મામલામાં PMના મુખ્ય સલાહકાર હશે, અને સરકાર સાથે મળીને સેના સંબંધિત કાયદામાં ફેરફાર કરી શકશે. ‘નેશનલ કમાન્ડ ઓથોરિટી એક્ટ, ૨૦૨૬’ હેઠળ ૨ સત્તાઓ: (૧) CDF પાસે પરમાણુ હથિયારોનું નિયંત્રણ વધી જશે, જ્યારે પહેલાં આર્મી ચીફ ન્યુક્લિયર ઓથોરિટીના સભ્ય હતા. (૨) CDFને રાષ્ટ્રપતિ જેવી કાનૂની સુરક્ષા મળશે, એટલે કે તેમના પર આજીવન કોઈ કેસ ચાલી શકશે નહીં.
સારાંશમાં, આસિમ મુનીર ત્રણેય સેનાઓના પ્રમુખ છે, તેમની પાસે પરમાણુ હથિયારો સંબંધિત નિર્ણય લેવાની તાકાત છે, સૈન્ય અધિકારીઓ સંબંધિત દરેક નિર્ણય તેઓ લેશે, અને સૌથી મોટી વાત – તેમના પર કોઈ કેસ ચલાવી શકાશે નહીં.
પ્રશ્ન ૨: મદરેસામાં ભણેલા મુનીર કેવી રીતે પાકિસ્તાનના સૌથી શક્તિશાળી વ્યક્તિ બન્યા?
મુનીરના પિતા, સૈયદ સરવર મુનીર, ૧૯૪૭માં પંજાબના જલંધરથી સ્થળાંતર કરીને પાકિસ્તાન પહોંચ્યા હતા. તેઓ રાવલપિંડીની એફજી ટેકનિકલ સ્કૂલના હેડમાસ્ટર બન્યા. સાથે જ તેઓ મસ્જિદમાં ઇમામત કરતા અને ઇસ્લામિક ઉપદેશ આપતા. આ ધાર્મિક વાતાવરણમાં ૧૯૬૮માં આસિમ મુનીરનો જન્મ થયો.
પાકિસ્તાની પત્રકાર એજાઝ સૈયદ અનુસાર, ઘરના લોકો ઇચ્છતા હતા કે આસિમ કુરાન હિફ્ઝ કરે. મુનીર સાતમા ધોરણ સુધી મદરેસામાં ભણ્યા અને કુરાન કંઠસ્થ કર્યું. પછી તેઓ થોડા સમય એફજી ટેકનિકલ સ્કૂલ, પછી રાવલપિંડીની સર સૈયદ કોલેજ ગયા, જ્યાંથી પૂર્વ આર્મી ચીફ કમર જાવેદ બાજવાએ અભ્યાસ કર્યો હતો. ક્રિકેટના શોખીન મુનીર કોલેજમાં ફાસ્ટ બોલર હતા. ત્યારબાદ તેમણે જાપાનની ફુજી સ્કૂલ, ક્વેટાની કમાન્ડ એન્ડ સ્ટાફ કોલેજ, અને મલેશિયાની આર્મ્ડ ફોર્સિસ કોલેજમાંથી અભ્યાસ કર્યો. ઇસ્લામાબાદની નેશનલ ડિફેન્સ યુનિવર્સિટીમાંથી તેમણે પબ્લિક પોલિસી અને સ્ટ્રેટેજિક સિક્યુરિટી મેનેજમેન્ટમાં માસ્ટર્સ કર્યું.
૨૫ એપ્રિલ ૧૯૮૬ના રોજ મુનીરને પાકિસ્તાન આર્મીમાં ફ્રન્ટિયર ફોર્સ રેજિમેન્ટની ૨૩મી બટાલિયનમાં પ્રથમ પોસ્ટિંગ મળ્યું. જ્યારે તેઓ લેફ્ટનન્ટ કર્નલ બન્યા, ત્યારે તેમને સાઉદી અરેબિયામાં પાકિસ્તાની દૂતાવાસમાં પોસ્ટિંગ મળ્યું. ત્યાં તેમને લાગ્યું કે તેઓ કુરાન ભૂલી રહ્યા છે, તેથી સતત ૩ વર્ષ સુધી તેઓ રજાઓમાં ઘરે ન ગયા અને ફરી કુરાન કંઠસ્થ કર્યું. તે પછી તેઓ સિયાચીન ગ્લેશિયરમાં રહ્યા. તેમનો ઘણો સમય પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK)માં પણ પસાર થયો. ૨૦૧૪માં તેઓ મેજર જનરલ, ૨૦૧૬માં પાકિસ્તાનના મિલિટરી ઇન્ટેલિજન્સના ડાયરેક્ટર જનરલ બન્યા, અને સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ સુધીમાં તેઓ આ સ્થાને પહોંચ્યા છે.