HSBCના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી ફ્રેડરિક ન્યૂમેને એશિયાના બજારો માટે આર્થિક સંકટની ચેતવણી આપી છે. તેમણે જણાવ્યું છે કે હાલની સ્થિતિ 1997ના એશિયન આર્થિક સંકટ જેવી જ છે. તેમણે અમેરિકન ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં ઉછાળો અને જાપાની યેનનું નબળું પડવું એ બે મુખ્ય કારણો ગણાવ્યાં છે.
ન્યૂમેને 31 ઓગસ્ટે એક નોંધમાં આ વાત કરી હતી. સીએનબીસીના રિપોર્ટ મુજબ, તેમણે જણાવ્યું કે જેમ જેમ વૈશ્વિક બજાર ચેતવણીના સંકેતો સમજી રહ્યું છે, એશિયા માટે સૌથી મોટો ખતરો હવે કમજોર બેંકિંગ વ્યવસ્થાને બદલે અમેરિકાના કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI) પરના ભારે રોકાણ પર નિર્ભરતા બની ગયો છે.
ઐતિહાસિક સમાનતાઓને નજરઅંદાજ કરવી મુશ્કેલ છે. 1997ના સંકટ પહેલાં અમેરિકન 10 વર્ષીય ટ્રેઝરી બોન્ડ યીલ્ડ ઓક્ટોબર 1993માં 5 ટકાથી વધીને નવેમ્બર 1994માં 8 ટકા થઈ ગઈ હતી, જે પછી એપ્રિલ 1997માં 7 ટકા પર આવી હતી. હાલમાં આ યીલ્ડ ઓગસ્ટ 2020ના 0.5 ટકાના ઐતિહાસિક નીચલા સ્તરથી ઘણું ઉપર છે.
કરન્સી માર્કેટમાં પણ ચેતવણીના સંકેતો છે. એપ્રિલ 1995 અને એપ્રિલ 1997 વચ્ચે જાપાની યેન ડૉલરની સામે 55 ટકા ગગડી હતી, 80 થી સીધો 130 પર આવી ગયો હતો. હાલમાં જાન્યુઆરી 2021માં યેન 103 પ્રતિ ડૉલર હતો, જે જુલાઈમાં 163 પર પહોંચી ગયો છે, એટલે કે 57 ટકાનો ઘટાડો.
ન્યૂમેન કહે છે કે બંને સમયગાળામાં સંકટનાં મૂળ કારણો સમાન છે. 1990ના દાયકામાં એશિયાના ઘણા દેશો વિદેશી મૂડી પર નિર્ભર હતા અને ભારે ચાલુ ખાતાની ખાધ અને નબળી બેંકિંગ વ્યવસ્થાનો સામનો કરી રહ્યા હતા. જ્યારે ઉધાર લેવાનો ખર્ચ અચાનક વધ્યો, ત્યારે મૂડી પલાયન થયું અને થાઈલેન્ડથી દક્ષિણ કોરિયા સુધી બેંકો નિષ્ફળ ગઈ.
આજે આ અર્થવ્યવસ્થાઓ મૂડી નિકાસકાર છે અને પાસે વિદેશી હૂંડિયામણનો મોટો ભંડાર છે, પણ એશિયા નવા પ્રકારની નબળાઈથી પીડાઈ રહ્યું છે. દક્ષિણ કોરિયા, જાપાન, તાઇવાન અને સિંગાપુર જેવા ઉત્પાદન કેન્દ્રોનો વિકાસ અમેરિકન ટેક કંપનીઓના AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરના ખર્ચ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ-સેમિકન્ડક્ટર નિકાસ પર ટકેલો છે. જો અમેરિકા ખર્ચમાં ઘટાડો કરે, તો આ અર્થતંત્રો પર સીધી અસર થઈ શકે છે.