અરુણાચલ પ્રદેશની ભારત-ચીન સરહદ પર શું ચાલી રહ્યું છે, એ મુદ્દે છેલ્લા કેટલાક દિવસથી ચર્ચા ચાલી રહી છે. ઇન્ડો-તિબેટિયન બોર્ડર પોલીસ (ITBP)ના વડા શત્રુજીત કપૂરે રાજસ્થાનના અલવરમાં એક જાહેર કાર્યક્રમમાં સરહદની સ્થિતિ અંગે ટિપ્પણી કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે ભારતીય જવાનો હજુ પણ ઘણા વર્ષો જૂના હથિયારો સાથે સેવા આપી રહ્યા છે અને ચીનની આધુનિક સેના સામે જૂની ટેક્નોલોજી સાથે લડવું ભારત માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. તેમના આ નિવેદનનો વીડિયો ઝડપથી વાયરલ થયો હતો, પરંતુ થોડા કલાકોમાં જ તેને હટાવી લેવામાં આવ્યો.
વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે આ મામલે સરકારનું વલણ સ્પષ્ટ કરતાં જણાવ્યું હતું કે સરહદ પર સ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે. બીજી તરફ ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા અને પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી ડૉ. સુબ્રમણ્યમ સ્વામીએ 24 ઓક્ટોબરે ટ્વીટ કરીને આ મુદ્દે ચર્ચા વધારી છે અને સરકાર પાસેથી સ્પષ્ટતા માંગી છે. તેમણે અરુણાચલ પ્રદેશનો નકશો જાહેર કરવાની માંગ પણ કરી છે.
અરુણાચલ પ્રદેશ પર ચીન પોતાનો દાવો કરે છે અને તેને 'દક્ષિણ તિબેટ' કહે છે. ભારત અને ચીન વચ્ચે કુલ 3,488 કિલોમીટર લાંબી સરહદ છે, જેમાં લાઇન ઓફ એક્ચ્યુઅલ કંટ્રોલ (LAC)નો 1,129 કિલોમીટરનો ભાગ પણ સામેલ છે. સરહદ વિવાદનું કેન્દ્ર અપર સુબનસિરી જિલ્લાનું તાકસિંગ વિસ્તાર છે. સ્થાનિક નાહ સમુદાયે જૂન 2026માં સરકારને લેખિતમાં જાણ કરી હતી કે ચીની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી (PLA) છેલ્લા 10-15 વર્ષથી ધીમે ધીમે ભારતીય ભૂમિ પર આગળ વધી રહી છે.
સ્થાનિક દાવાઓ અનુસાર ઓયિંગ, પનિયાર, મારપાન, પોત્રાંગ તળાવ અને તિન્ડિંગતાંગ જેવા વિસ્તારોમાં ચીને કાયમી રસ્તા, પુલ અને લશ્કરી કેમ્પ બનાવ્યા હોવાનું કહેવાય છે. આ વિસ્તારો અગાઉ ભારતીય નાગરિકો ચરાણ અને શિકાર માટે ઉપયોગ કરતા હતા. જુલાઈ 2026ના અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ભારતના માજા બેઝ નજીક અસાફિલા (ઓયિંગ) વિસ્તારમાં ચીની સૈનિકોએ ઊંચાઈવાળી જગ્યાએ તંબુ નાખ્યા હતા. ભારતની LAC અંગેની સમજ મુજબ આ વિસ્તાર આપણી સરહદથી 6-7 કિલોમીટર અંદર આવે છે. ભારતીય સેના આને કાયમી અતિક્રમણ ગણવાનો ઇનકાર કરે છે, પરંતુ ITBP વડાનું 'ફેસઓફ ચાલુ છે' તેવું નિવેદન આ મુદ્દે વધુ ચર્ચા ઉભી કરે છે.
ચીન માત્ર જમીન પર જ દાવો કરી રહ્યું નથી, તે નામકરણ અને નકશા અંગેનું યુદ્ધ પણ લડી રહ્યું છે. એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર 2026 વચ્ચે ચીને અરુણાચલ પ્રદેશની 112 જગ્યાઓના નવા ચીની નામો જાહેર કર્યા હતા. ભારતે વળતો પગલો લેતાં આ નામકરણને ગેરકાયદે ગણાવ્યું હતું.
આ આખો વિવાદ માત્ર સરહદનો નથી. ભારત અને ચીન વચ્ચેનો વેપાર પણ આ મુદ્દા સાથે જોડાયેલો છે. ભારતને ચીન સાથે 112.2 બિલિયન ડોલરની વેપાર ખાધ છે. સરહદ પર તણાવ વધે ત્યારે ભારતીય શેરબજાર, સપ્લાય ચેઇન અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ બજાર પર તેની અસર પડે છે. આથી આ મુદ્દો ગુજરાતના વેપારીઓથી લઈને સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા સુધી સીધો સંબંધ ધરાવે છે.
આ બધા વચ્ચે એક વાત સ્પષ્ટ છે — સરહદ પર તૈનાત જવાનો દેશની સુરક્ષા માટે જીવના જોખમે ફરજ બજાવી રહ્યા છે. તેમની સુવિધા, આધુનિક હથિયારો અને સ્પષ્ટ માહિતી એ સરકારની જવાબદારી છે. આ મુદ્દે સરકારે સંસદમાં કે જાહેરમાં સ્પષ્ટતા કરવી જોઈએ, જેથી અફવાઓને સ્થાન ન મળે.