સપ્ટેમ્બરના અંતિમ વેપારી સત્રમાં ભારતીય શેરબજારમાં ઘટાડા બાદ નીચા ભાવે ખરીદી શરૂ થતાં બજારમાં સુધારાની શરૂઆત જોવા મળી છે. જોકે, એફઆઈઆઈની વેચવાલી અને અમેરિકન બોન્ડના ઊંચા વ્યાજદર જેવા પડકારો હજુ યથાવત છે. ક્રૂડ ઓઈલમાં નરમાઈ અને સોનામાં મજબૂત માંગ વચ્ચે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા ચાલુ છે, અને રોકાણકારો સાવચેતીપૂર્વક પગલાં ભરી રહ્યા છે.
વૈશ્વિક સ્તરે ખાદ્ય સંકટની ચેતવણી પણ બજારના મૂડ પર અસર કરી રહી છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે આવનારા મહિનાઓમાં ખાદ્ય સંકટની ચેતવણી આપી છે; રશિયા-યુક્રેન અને ઈઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધો તથા અલ નીનોને કારણે ખાદ્ય, ઈંધણ, ખાતર અને નાણાના ભાવ વધી શકે છે. આ સ્થિતિ ગુજરાત સહિત દેશના ખેડૂતો અને ગ્રાહકો માટે ચિંતાનો વિષય છે, જ્યાં વરસાદની ખેંચથી મગફળી અને કપાસના પાક પર અસર થઈ છે.
રોકાણકારો માટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય એ છે કે કેન્દ્ર સરકારે ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર 2026 ક્વાર્ટર માટે નાની બચત યોજનાઓના વ્યાજદરો યથાવત રાખ્યા છે. પીપીએફ (PPF) પર 7.1% અને સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના પર 8.2% વ્યાજ ચાલુ રહેશે. આ સતત 11મું ત્રિમાસિક છે જ્યારે દરોમાં ફેરફાર કરાયો નથી. આ સ્થિરતા નાના બચતકારો માટે રાહતરૂપ છે, પરંતુ બજારના નજરે આ દરો અન્ય રોકાણ વિકલ્પો સામે સ્પર્ધાત્મકતા દર્શાવે છે. પોસ્ટ ઓફિસની નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC) યોજનામાં ₹1,000થી રોકાણ શરૂ કરી શકાય છે, જે 5 વર્ષની મુદત ધરાવે છે અને હાલ 7.7% વાર્ષિક વ્યાજ મળે છે.
આજે બજારમાં નજર રાખવા જેવા ક્ષેત્રોમાં સિમેન્ટ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રમુખ છે. સપ્ટેમ્બરમાં સિમેન્ટના ભાવ પ્રતિ થેલી ₹7 વધ્યા બાદ ઓક્ટોબરમાં પણ ₹5થી ₹20 સુધીના વધારાની શક્યતા છે. ઇંધણ અને પરિવહન ખર્ચ વધવાથી કંપનીઓ ભાવ વધારી રહી છે, જેનાથી ઘર બનાવવું મોંઘું થશે. આ સાથે, નાણાકીય ક્ષેત્રમાં UPI ચાર્જને લઈને ચાલી રહેલી ચર્ચા પણ મહત્વની છે. નાણાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સાથેની બેઠક બાદ વેપારી સંગઠનોએ 2 ઑક્ટોબરે 'નો UPI ડે' મનાવવાનો નિર્ણય પાછો ખેંચ્યો છે, પરંતુ તહેવારોની સિઝનમાં ₹2,000થી વધુના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર 15 ઑક્ટોબરથી લાગુ થનાર ચાર્જ ટાળવાની માંગ કરી છે. સરકારે ચિંતાઓ પર વિચાર કરવાનું આશ્વાસન આપ્યું છે.
બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં SBI એ 1 ઓક્ટોબર, 2026થી ATM નિયમો બદલવાની જાહેરાત કરી છે. બેઝિક સેવિંગ્સ ખાતાધારકોને દર મહિને 4 મફત ઉપાડ મળશે, પછી દરેક ઉપાડ પર ₹15 વત્તા GST લાગશે. પગાર ખાતાધારકો માટે અન્ય બેંકના ATM પર મફત વ્યવહાર 10થી ઘટાડીને 5 કરાયા છે. આ ફેરફારો સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા પર સીધી અસર કરશે. એ જ રીતે, EPFO એ પીએફ ખાતામાંથી ઘર સંબંધિત ઉપાડના નિયમો સરળ બનાવ્યા છે. હવે સભ્યો કુલ પીએફ બેલેન્સના 75 ટકા સુધી ઉપાડી શકશે, જેમાં કર્મચારી, એમ્પ્લોયરના યોગદાન અને વ્યાજનો સમાવેશ થાય છે. લઘુત્તમ 12 મહિનાની સભ્યપદ અને આખી કરિયરમાં મહત્તમ 5 વખત ઉપાડની મર્યાદા રહેશે.
કોર્પોરેટ ગવર્નન્સમાં ટાટા ટ્રસ્ટ્સને લગતો વિવાદ પણ ચર્ચામાં છે. ટ્રસ્ટી વેણુ શ્રીનિવાસને નોએલ ટાટાના ચેરમેનપદ અને તેમના પુત્ર નેવિલને ટ્રસ્ટી બનાવવા સામે મહારાષ્ટ્ર ચેરિટી કમિશનરને પત્ર લખ્યો છે. ટાટા સન્સના લિસ્ટિંગ અને ચંદ્રશેખરની નિમણૂક પર બંને વચ્ચે મતભેદ છે. નોએલ ટાટા મર્જર દ્વારા લિસ્ટિંગ ટાળવાનો રસ્તો શોધી રહ્યા છે. આ વિકાસ ટાટા ગ્રુપની કંપનીઓના શેરધારકો માટે મહત્વનો છે.
સરકારે રબી પાકોની MSPમાં વધારો કર્યો છે, જેમાં ઘઉંમાં ₹25, કુસુમમાં ₹675, સરસવ-રાઈમાં ₹413 અને મસૂરમાં ₹390નો ઉમેરો થયો છે. સાથે જ ₹1.86 લાખ કરોડના ગ્રીન એનર્જી કોરિડોર ફેઝ-III, દિલ્હી માટે સ્માર્ટ ટ્રાફિક સિસ્ટમ, EPFO વેતન મર્યાદા ₹25,000 અને ખાતર સબસિડીને મંજૂરી મળી છે. આ નિર્ણયો ખેડૂતો, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ગ્રીન એનર્જી ક્ષેત્રને ટેકો આપશે.
એકંદરે, બજારનો મૂડ સાવચેતીભર્યો છે. નીચા ભાવે ખરીદી અને સોનામાં મજબૂત માંગ સકારાત્મક સંકેત છે, પરંતુ FIIની વેચવાલી, અમેરિકન બોન્ડના ઊંચા વ્યાજદર અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા જોખમો યથાવત છે. રોકાણકારોએ સ્થાનિક નીતિ નિર્ણયો અને વૈશ્વિક સંકેતો પર નજર રાખવી જોઈએ.
અસ્વીકરણ: આ લેખ બજારની ટિપ્પણીઓ અને સમાચારોનો સારાંશ છે, તે રોકાણ સલાહ નથી. કોઈપણ નાણાકીય નિર્ણય લેતા પહેલા યોગ્ય નિષ્ણાતની સલાહ લેવી.