અમદાવાદના નારોલ વિસ્તારમાં આવેલી શાંતિ શુક્ર સોસાયટીમાં મંગળવારે કરુણ દુર્ઘટના સર્જાઈ, જેમાં 12 વર્ષના અંશુ બાઘેલનું લિફ્ટમાં ફસાઈ જવાથી મોત થયું છે. અંશુ સાતમા ધોરણનો વિદ્યાર્થી હતો અને શાળાએથી ઘરે પરત ફર્યા બાદ રંગોલી નગરમાં ટ્યુશન માટે જવા નીકળ્યો હતો, ત્યારે જ આ અકસ્માત થયો હતો [1] [2] [4].
પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, બાળક લિફ્ટમાં ગયો હતો ત્યારે લિફ્ટ અચાનક નીચે તરફ પટકાઈ અને તેનું ગળું લિફ્ટમાં ફસાઈ ગયું હતું [5]. અન્ય અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે તેનું માથું ચાલતી લિફ્ટ અને દરવાજાના લોખંડના સળિયા વચ્ચે ફસાઈ ગયું હતું, જેમાં તેને ગંભીર ઈજાઓ થઈ અને ઘટનાસ્થળે જ તેનું મોત થયું [2] [4]. શાળાએથી હસતો-રમતો ઘરે આવેલો બાળક થોડી જ ક્ષણોમાં લિફ્ટની અંદર જીવ ગુમાવતાં સમગ્ર સોસાયટીમાં શોક અને ચકચારનું માહોલ ફેલાઈ ગયો હતો [1] [5].
ઘટના બાદ પરિવારની હાલત દયનીય બની ગઈ છે. મૃતક બાળકની માતાને ઘટના બાદ હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવી પડી હતી, જ્યારે પિતા કામ અર્થે અમદાવાદની બહાર ગયા હોવાથી ઘટનાસ્થળે હાજર નહોતા [1] [2]. પરિવારજનોએ શરૂઆતમાં પોસ્ટમોર્ટમ માટે મૃતદેહ આપવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો અને દોષિતો સામે તાત્કાલિક કાર્યવાહીની માંગ કરી હતી [1] [2]. મૃતકના કાકા અંકિત બાઘેલે કહ્યું હતું કે, "લિફ્ટ વારંવાર બગડતી હતી, પણ જવાબદારી કોઈ લેતું નથી. બિલ્ડરની ઓફિસ આ સામે જ છે. ઘટનાની જાણ થતાં જ તે ઓફિસમાંથી કેમ ચાલ્યા ગયા? તેમની કોઈ જવાબદારી છે કે નહીં?" [4]
સોસાયટીના રહીશોએ પણ બિલ્ડર અને મેનેજમેન્ટ સામે ગંભીર આરોપો મૂક્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે લિફ્ટ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી બગડેલી હાલતમાં હતી અને સલામતી અંગેની ફરિયાદો વારંવાર બિલ્ડરને કરવામાં આવી હોવા છતાં કોઈ રિપેરિંગ કે તકનીકી નિરીક્ષણ કરાયું ન હતું [1] [2] [4]. એક સંબંધીએ આરોપ મૂક્યો હતો કે લિફ્ટ વારંવાર બંધ પડી જતી હતી અને તેની જાળવણીની કોઈ ચોક્કસ જવાબદારી નિયુક્ત નહોતી [2]. ઘટના બાદ સોસાયટીમાં એકત્ર થયેલા લોકોએ આરોપ લગાવ્યો કે જો લિફ્ટની જાળવણી સમયસર થઈ હોત તો આ જાનહાનિ ટળી શકી હોત [1] [4].
બીજી તરફ પોલીસે ઘટનાની તપાસ શરૂ કરી છે. નારોલ પોલીસના ઇન્સ્પેક્ટર જે.બી. અગ્રવાતે જણાવ્યું હતું કે, "એફએસએલની ટીમ અને લિફ્ટ ટેકનિશિયન લિફ્ટનું નિરીક્ષણ કરશે. જો કોઈની બેદરકારી સાબિત થશે તો તેની સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે." [2] પોલીસે જણાવ્યું છે કે ફોરેન્સિક સાયન્સ લેબોરેટરી (FSL) અને લિફ્ટ ઇન્સ્પેક્ટરો દ્વારા એકત્ર કરાયેલા તકનીકી પુરાવાના આધારે બિલ્ડર કે જાળવણી મેનેજમેન્ટ સામે ઔપચારિક ફોજદારી આરોપો નક્કી કરાશે [1]. લિફ્ટની જાળવણીના રેકોર્ડ, તેની હાલત અને નિર્ધારિત સલામતી ધોરણોનું પાલન થયું હતું કે નહીં, તે પણ તપાસના દાયરામાં આવશે [2].
આ ઘટના વચ્ચે કાનૂની જવાબદારી અંગેનો સૌથી મહત્ત્વનો આધાર સુપ્રીમ કોર્ટના એક ઐતિહાસિક ચુકાદામાં રહેલો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે પેસેન્જર લિફ્ટને માત્ર યંત્ર નહીં, પણ "કોમન કેરિયર" જેવી ઊભી પરિવહન વ્યવસ્થા ગણાવી છે, જેની સાથે વ્યાપક કાનૂની જવાબદારી જોડાયેલી છે [3]. આ ચુકાદા પ્રમાણે, લિફ્ટ અકસ્માતમાં બેદરકારી સાબિત થાય તો ઉત્પાદક, જાળવણી કોન્ટ્રાક્ટર તથા માલિક/ઓપરેટર — તમામ સંયુક્ત અને વૈયક્તિક રીતે જવાબદાર ઠેરવી શકાય છે [3]. આ ચુકાદો દિલ્હીની રિસર્ચ એન્ડ એનાલિસિસ વિંગ (R&AW)ની મુખ્યાલયમાં બગડેલી લિફ્ટમાંથી બચાવવાના પ્રયાસ દરમિયાન કચડાઈ જવાથી થયેલા એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીના મોતના કેસમાં આવ્યો હતો [3]. સુપ્રીમ કોર્ટે NCDRCની શોધને યથાવત્ રાખીને ઓટિસ એલિવેટર કંપનીને જાણીતા ખામી સુધારવામાં વારંવાર નિષ્ફળતા બદલ સેવામાં ખામી માટે મુખ્ય જવાબદાર ઠેરવી હતી, અને Military Engineering Service તથા R&AWની દેખરેખની બેદરકારી માટે મર્યાદિત જવાબદારી પણ યથાવત્ રાખી હતી [3]. આ કેસની વિગતો M/s OTIS Elevator Co. (India) Ltd. vs Rashmi Handa & Others, Civil Appeal No. 1602 of 2020 તરીકે નોંધાયેલી છે [3].
નારોલની આ ઘટના એકલી નથી. ગુજરાતમાં છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં લિફ્ટમાં ફસાઈ જવા કે લિફ્ટ તૂટી પડવાની ઘટનાઓમાં અંદાજે 20થી વધુ લોકોના મોત થયા હોવાનું અખબારી અહેવાલોમાં સામે આવ્યું છે, જોકે સરકારે આ અંગેનો સત્તાવાર સળંગ આંકડો એકત્રિત રીતે જાહેર કર્યો નથી [5]. આ યાદીમાં નારોલ ઉપરાંત અમદાવાદના ઓઢવ વિજય એસ્ટેટની ફેક્ટરીમાં લિફ્ટ પટકાતાં એક મહિલા શ્રમિકના મોત, સુરતના કામરેજમાં હલધરુ ગામની ફેક્ટરીના બેઝમેન્ટમાં સફાઈ દરમિયાન લિફ્ટ નીચે દબાઈ જવાથી મહિલા સફાઈકર્મીનું મોત તથા હિંમતનગરની પ્રમુખ ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં ફેક્ટરી લિફ્ટ તૂટવાની ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે [5].
એટલે પ્રશ્ન ફક્ત એક બાળકના મોતનો નથી, પણ સોસાયટી, બિલ્ડર, લિફ્ટ કંપની અને જાળવણી એજન્સી — આ ચારેય વચ્ચે કોઈ એક પણ વ્યક્તિ સ્પષ્ટ જવાબદારી ન લેતી હોવાનો છે [2] [4]. સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા પછી હવે કાનૂની સ્થિતિ સ્પષ્ટ છે કે જવાબદારીમાંથી કોઈ પણ પક્ષ છટકી શકે તેમ નથી [3]. નારોલની ઘટનામાં FSLનો રિપોર્ટ, લિફ્ટના જાળવણી રેકોર્ડ અને સલામતી ધોરણોની તપાસ પૂરી થાય તે પછી જ નક્કી થશે કે દોષ કોના ખાતે જાય છે — પણ સોસાયટીના રહીશોના આરોપો અને પોલીસની તપાસ બંને એ તરફ ઈશારો કરે છે કે આ મોત માત્ર યાંત્રિક ખામી નહીં, બેદરકારીનું પરિણામ છે [1] [2] [4].
સ્ત્રોત
- Tragedy in Narol: 12-Year-Old Boy Dies as Lift Suddenly ... (english.gujaratsamachar.com)
- 12-year-old boy dies after getting trapped in lift at Narol ... (timesofindia.indiatimes.com)
- Supreme Court Lift Accident Judgment 2026 | OTIS Elevator ... (cslawship.in)
- Ahmedabad Narol Lift Accident | Student Dies Trapped in ... (bhaskarenglish.in)
- Ahmedabad Narol Lift Accident: 12-Year-Old Child Dies After ... (sandesh.com)