આજના કારોબારની શરૂઆત એક વિરોધાભાસી ચિત્ર સાથે થાય છે — એક તરફ સરકારી તિજોરી છલકાઈ રહી છે, તો બીજી તરફ શેરબજારમાં વિદેશી રોકાણકારોનો ભરોસો ડગમગી રહ્યો છે. ઓક્ટોબર ૨૦૨૬માં જીએસટી કલેક્શન રૂ. ૨.૩૧ લાખ કરોડ થયું છે, જે ગયા વર્ષ કરતાં ૨૨.૯૦ ટકા વધુ છે અને સતત ચોથા મહિને રૂ. ૨ લાખ કરોડનો આંકડો પાર થયો છે. સ્થાનિક આવક ૧૫.૮ ટકા અને આયાતમાંથી મળતી આવક ૪૨.૨ ટકા વધી છે, જ્યારે રિફંડ બાદ ચોખ્ખી આવક ૨૫.૬ ટકા વધીને રૂ. ૨.૦૩ લાખ કરોડ થઈ છે. ગુજરાતમાં ૧૬ ટકા વૃદ્ધિ સાથે રૂ. ૧૩,૫૧૬ કરોડનું કલેક્શન નોંધાયું છે — આ સ્થાનિક માંગની મજબૂતાઈનો સંકેત છે.
પરંતુ આ સારા સમાચારની સામે બજારની મુખ્ય ચિંતા છે વિદેશી રોકાણ. વિદેશી રોકાણકારોએ ઓક્ટોબરમાં ભારતીય ઇક્વિટી બજારમાંથી રૂ. ૩૪,૮૪૩ કરોડની વેચવાલી કરી છે, અને ૨૦૨૬માં અત્યાર સુધીમાં કુલ રૂ. ૨.૯૫ લાખ કરોડની નિકાસ થઈ છે. તેઓ સતત નવ અઠવાડિયાથી વેચાણ કરી રહ્યા છે અને તેમનું રોકાણ ૧૭ વર્ષના સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચ્યું છે. કારણ સ્પષ્ટ છે — કાચા તેલના ઊંચા ભાવ અને વૈશ્વિક વ્યાજદરો. આ વેચવાલીની અસર રૂપિયા, વ્યાજદર અને મોંઘવારી દ્વારા સામાન્ય પરિવારના બજેટ સુધી પહોંચે છે. ઓક્ટોબરના અંતિમ સપ્તાહમાં થોડી ખરીદી જોવા મળી હોવાનો ઉલ્લેખ પણ સૂત્રોમાં છે, પરંતુ તેનાથી વલણ બદલાયું છે એવું અત્યારે કહી શકાય નહીં.
આ પૃષ્ઠભૂમિમાં બજારનો મૂડ 'સાવચેતીભર્યો' કહેવાય. સૂત્રો મુજબ વૈશ્વિક વ્યાજદર, ડોલરની મજબૂતી અને ક્રુડ ઓઈલના ઊંચા ભાવને કારણે અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. સ્થાનિક અર્થતંત્રના મજબૂત પાયાને કારણે સંપૂર્ણ નકારાત્મકતા નથી, પરંતુ રોકાણકારોએ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે — આ વિશ્લેષણ જ બજારની આજની પ્રમુખ દિશા સૂચવે છે.
વૈશ્વિક સ્તરે એઆઈની થીમ મજબૂત બની રહી છે. એઆઈ માટેની સેમિકન્ડક્ટર ચિપની માંગને કારણે તાઈવાન ૨૦૨૬માં ૧૪.૩૬ ટકા ત્રિમાસિક વૃદ્ધિ સાથે વિશ્વનું સૌથી ઝડપથી વિકસતું અર્થતંત્ર બન્યું છે. TSMCનું જીડીપીમાં ૮.૯ ટકા યોગદાન અને ૪૩ ટકા આવક વૃદ્ધિના અંદાજે આ પ્રગતિમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. આ સંદર્ભ ભારતીય બજારમાં પણ ટેક્નોલોજી અને સેમિકન્ડક્ટર સંબંધિત થીમ્સ પ્રત્યે રસ જગાવી શકે, પરંતુ સૂત્રોમાં ભારતીય ટેક્નોલોજી શેરો વિશે કોઈ ચોક્કસ આંકડો કે દિશા આપવામાં આવી નથી.
સ્થાનિક ક્ષેત્રીય ચિત્રમાં ઊર્જા ખર્ચ એક ચિંતાનું બિંદુ છે. વડોદરા ગેસ લિમિટેડે ૧ નવેમ્બરથી CNGમાં રૂ. ૧.૫૦ પ્રતિ કિલો અને PNGમાં ૫૦ પૈસા પ્રતિ ઘનમીટરનો વધારો કર્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ગેસ ભાવ અને ડોલરના વિનિમય દરમાં વધારાને કારણે થયેલા આ ભાવવધારાથી ૩.૯૭ લાખ ગ્રાહકોને અસર થશે. તેવી જ રીતે મોરબીના સિરામિક ઉદ્યોગને પ્રોપેન ગેસના ભાવમાં રૂ. ૩ના વધારાનો ઝટકો લાગ્યો છે — ઊર્જા ખર્ચમાં વધારો ઉત્પાદન ખર્ચને સીધો અસર કરે છે, જે ગુજરાતના ઉદ્યોગો માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
ચીજવસ્તુ બજારમાં સોના-ચાંદીમાં નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળ્યો છે. ચાંદીના ભાવ તેના રેકોર્ડ સ્તરથી ૫૭ ટકા ઘટ્યા છે, જ્યારે સોનું ૨૩ ટકા ઘટ્યું છે. હાલમાં ૧ કિલો ચાંદી અને ૧૦ ગ્રામ સોનાની કિંમત વચ્ચે રૂ. ૪૦,૫૦૦નો તફાવત છે; ચાંદી હજુ ૨૨.૬ ટકા સસ્તી થાય તો તે સોનાની બરાબર પહોંચી શકે — એવી ગણતરી સૂત્રોમાં રજૂ થઈ છે.
રોકાણકારો માટે નોંધપાત્ર બે નીતિવિષયક બાબતો પણ આજના સમાચારમાં છે. EPFO હેઠળ ૨૦ કે તેથી વધુ કર્મચારી ધરાવતી કંપનીમાં PF કપાત ફરજિયાત છે; પ્રથમ નોકરી, રૂ. ૨૫,૦૦૦થી વધુ બેઝિક પગાર અને અગાઉ EPFO નોંધણી ન હોવી — આ ત્રણ શરતો પૂરી થાય તો જ Form 11 દ્વારા છૂટ મળી શકે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬થી પગાર મર્યાદા રૂ. ૧૫,૦૦૦થી વધારીને રૂ. ૨૫,૦૦૦ કરાઈ છે. બીજી બાજુ, ૮મું પગાર પંચ ૩ નવેમ્બર ૨૦૨૫ના રોજ રચાયું છે અને ૧૮ મહિનાની અંદર રિપોર્ટ આપવાનો હોવાથી મે-જૂન ૨૦૨૭ સુધીમાં અહેવાલ સરકારને મળે તેવી શક્યતા છે. રિપોર્ટ આવ્યા પછી સરકાર ભલામણોની સમીક્ષા કરશે, સત્તાવાર નોટિફિકેશન બહાર પાડશે અને પછી જ પગારવધારો અને એરિયર્સ ચૂકવાશે; હાલમાં ચર્ચાતા ફિટમેન્ટ ફેક્ટરના આંકડા માત્ર પ્રસ્તાવો છે.
એકંદરે, આજનું બજાર સ્થાનિક મજબૂતાઈ (જીએસટી કલેક્શન) અને વૈશ્વિક દબાણ (વિદેશી વેચવાલી, ક્રૂડ, ડોલર) વચ્ચે સંતુલન શોધી રહ્યું છે. સૂત્રો જે સાવચેતીભર્યા અભિગમની વાત કરે છે તે જ આજના કારોબારનો મુખ્ય સંદેશ છે.
અસ્વીકરણ: આ લેખ માત્ર બજારની ટીકા-ટિપ્પણી અને સમાચારોનો સારાંશ છે, તે કોઈપણ પ્રકારની રોકાણ સલાહ નથી. શેરબજાર, સોના-ચાંદી, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કે અન્ય કોઈપણ નાણાકીય નિર્ણય લેતા પહેલાં લાયક નિષ્ણાત સલાહકારની સલાહ ચોક્કસ લેવી.