સત્ય. સાહસ. સંકલ્પ.

અનિરુદ્ધ-કાવ્યાના લગ્ન: પંડિત, મંત્રોચ્ચાર કે ફેરા વગર 'સેલ્ફ રિસ્પેક્ટ મેરેજ' શું છે?

અનિરુદ્ધ-કાવ્યાના લગ્ન: પંડિત, મંત્રોચ્ચાર કે ફેરા વગર 'સેલ્ફ રિસ્પેક્ટ મેરેજ' શું છે?

મ્યુઝિક કમ્પોઝર અનિરુદ્ધ રવિચંદર અને સનરાઇઝર્સ હૈદરાબાદની માલકણ કાવ્યા મારને 11 નવેમ્બરે ગ્રીસમાં લગ્ન કર્યા. બંનેએ પરંપરાગત હિંદુ લગ્નને બદલે 'સેલ્ફ રિસ્પેક્ટ મેરેજ' પસંદ કર્યા. આ લગ્નમાં ન તો પંડિત હતા, ન તો મંત્રોચ્ચાર અને ન તો ફેરા. વર-વધૂએ એકબીજાને માળા અને ચેન પહેરાવીને લગ્ન કર્યા.

આ પહેલાં સામંથા રૂથ પ્રભુએ ભૂત શુદ્ધિ વિવાહ કર્યા હતા, જ્યારે દિયા મિર્ઝા અને આમિર ખાનની પુત્રી આયરા ખાનનાં લગ્ન પણ રીતરિવાજોથી અલગ કંઈક કરવા બદલ ચર્ચામાં રહ્યાં હતાં. ચાલો જાણીએ, આવા જ સેલેબ્સનાં લગ્નોમાં સર્જાયેલા નવા ટ્રેન્ડની કહાની.

અનિરુદ્ધ-કાવ્યાએ સેલ્ફ રિસ્પેક્ટ મેરેજ કર્યા, જાણો આ શું છે?

સેલ્ફ રિસ્પેક્ટ મેરેજને તમિલ ભાષામાં 'સુયમરિયાથાઈ થિરુમનમ' કહેવામાં આવે છે. તેની શરૂઆત તામિલનાડુમાં સમાજ સુધારક ઈ.વી. રામાસામી પેરિયારે 1925માં સેલ્ફ રિસ્પેક્ટ મૂવમેન્ટ દ્વારા કરી હતી. આ આંદોલનનો હેતુ જાતિગત ભેદભાવ, સામાજિક અસમાનતા અને મહિલાઓ સાથે થતા ભેદભાવને પડકારવાનો હતો.

આ લગ્ન પદ્ધતિમાં લગ્નને ધાર્મિક વિધિઓને બદલે બે લોકોની પરસ્પર સંમતિ અને સમાનતાના સંબંધ તરીકે માનવામાં આવે છે. તેમાં વર-કન્યા પોતે એકબીજાને પતિ-પત્ની તરીકે સ્વીકારે છે. તેઓ એકબીજાને હાર પહેરાવી શકે છે, વીંટીઓની આપ-લે કરી શકે છે અથવા મંગળસૂત્ર બાંધી શકે છે.

તેના કાયદાકીય નિયમો શું છે?

ભારતમાં આ લગ્ન પદ્ધતિને તામિલનાડુમાં 1967માં કાનૂની માન્યતા મળી હતી. તેના માટે હિંદુ મેરેજ એક્ટ, 1955માં કલમ 7-A ઉમેરવામાં આવી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ આ લગ્ન પદ્ધતિની માન્યતા જાળવી રાખી છે. જોકે, કલમ 7-A સમગ્ર ભારતમાં લાગુ પડતી નથી. આ તામિલનાડુની વિશેષ જોગવાઈ છે અને પુડુચેરીમાં પણ આવી જ જોગવાઈ છે. તે મુજબ-

  • આ જોગવાઈ બે હિંદુઓ વચ્ચે થતા લગ્ન પર લાગુ પડે છે.
  • લગ્ન સમયે સંબંધીઓ, મિત્રો અથવા અન્ય લોકોની હાજરી હોવી જોઈએ.
  • વર-કન્યા એકબીજાને પતિ-પત્ની તરીકે સ્વીકારવાની ઘોષણા કરે છે.
  • તેઓ એકબીજાને હાર અથવા વીંટી પહેરાવી શકે છે.
  • મંગળસૂત્ર બાંધીને પણ લગ્ન સંપન્ન કરી શકાય છે.
  • આમાં પંડિત, મંત્રોચ્ચાર, અગ્નિની સામે સાત ફેરા અથવા સપ્તપદી ફરજિયાત નથી.

અનિરુદ્ધ અને કાવ્યાએ 11 નવેમ્બરે ગ્રીસમાં લગ્ન કર્યા. લગ્નની તસવીરોમાં બંને એકબીજાને હાર અને ચેન પહેરાવતા નજરે પડ્યા. આ લગ્નમાં સુપરસ્ટાર રજનીકાંતે કાવ્યાને ચેન આપી, જ્યારે તમિલનાડુના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી એમકે સ્ટાલિને અનિરુદ્ધને ચેન સોંપી. ત્યારબાદ બંનેએ એકબીજાને ચેન પહેરાવી. લગ્નમાં રજનીકાંત, એમકે સ્ટાલિન અને ઉદયનિધિ સ્ટાલિન સહિત અનેક મહેમાનો સામેલ થયા.

આ સેલેબ્સે પણ અલગ રીત-રિવાજોથી લગ્ન કર્યા

સામંથા રુથપ્રભુ અને રાજ નિદિમોરુએ ભૂત શુદ્ધિ વિવાહ કર્યા

સામંથા રૂથ પ્રભુ અને ફિલ્મમેકર રાજ નિદિમોરુએ 1 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ કોઈમ્બતૂર સ્થિત ઈશા યોગ કેન્દ્રના લિંગ ભૈરવી મંદિરમાં ભૂત શુદ્ધિ વિવાહ કર્યો હતો. આ લગ્નમાં આશરે 30 નજીકના સંબંધીઓ અને મિત્રો સામેલ થયા હતા.

ભૂત શુદ્ધિ વિવાહ યોગિક પરંપરા પર આધારિત છે. તેમાં માનવ શરીર અને અસ્તિત્વ સાથે જોડાયેલા પાંચ તત્વો—પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ અને આકાશના શુદ્ધિકરણ અને સંતુલન પર ભાર મૂકવામાં આવે છે. આ વિધિમાં દેવીનું પેન્ડન્ટ પણ સામેલ હોય છે.

આ પદ્ધતિમાં લગ્નને માત્ર સામાજિક કે પારિવારિક આયોજન નહીં, પરંતુ આધ્યાત્મિક જોડાણ તરીકે જોવામાં આવે છે.

એક્ટ્રેસ જિયા માણેકે પણ ભૂત શુદ્ધિ વિવાહ કર્યા હતા

'સાથ નિભાના સાથિયા' ફેમ એક્ટ્રેસ જિયા માણેકે પણ એક્ટર વરુણ જૈન સાથે ભૂત શુદ્ધિ વિવાહ કર્યો હતો. બંનેએ ઑગસ્ટ 2025માં લગ્ન કર્યા હતા.

દિયા મિર્ઝાએ મહિલા પુજારી પાસે કરાવ્યા લગ્ન, કન્યાદાન-વિદાયની વિધિ નહીં

દિયા મિર્ઝાએ 15 ફેબ્રુઆરી 2021ના રોજ બિઝનેસમેન વૈભવ રેખી સાથે લગ્ન કર્યા હતા. તેમના લગ્નની ખાસ વાત એ હતી કે વૈદિક વિધિઓ કોઈ પુરુષ પંડિતે નહીં, પરંતુ મહિલા પુજારી શીલા અત્તાએ સંપન્ન કરાવી હતી.

દિયાએ લગ્નમાં કન્યાદાન અને વિદાયની વિધિઓ પણ કરી નહોતી. તેમનું માનવું હતું કે દીકરી કોઈ વસ્તુ નથી, જેને દાન કરવામાં આવે. લગ્નમાં પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નહોતો અને સજાવટ માટે કુદરતી તથા બાયોડિગ્રેડેબલ વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

દિયાએ બાદમાં જણાવ્યું હતું કે તેમના માટે મહિલા પૂજારી પાસે લગ્નની વિધિઓ કરાવવી અત્યંત ખાસ અનુભવ હતો. આ રીતે તેમણે પરંપરાગત લગ્નની અંદર જ કેટલીક જૂની વિધિઓમાં ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય કર્યો.

ઈરા ખાનના વરરાજાએ ઘોડી પર નહીં, દોડીને કાઢી જાન

સામાન્ય રીતે ભારતીય લગ્નોમાં વરરાજા ઘોડી પર બેસીને જાન લઈને જાય છે, પરંતુ આમિર ખાનની પુત્રી ઈરા ખાનના લગ્નમાં વરરાજા નુપુર શિખરે ઘોડી પર નહીં, પરંતુ દોડીને જાન કાઢી હતી. આ અલગ શૈલીએ લોકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું.