દારૂનું સેવન સ્વાસ્થ્ય માટે નુકસાનકારક છે અને તેની સૌથી વધુ અસર લિવર પર પડે છે. લિવર શરીરમાંથી હાનિકારક પદાર્થો બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે વ્યક્તિ સતત દારૂ પીવે છે, ત્યારે લિવર પર દબાણ વધે છે. શરૂઆતમાં આની અસર સમજાતી નથી, પરંતુ ધીમે-ધીમે તે ગંભીર બીમારીનું કારણ બને છે. એવામાં સવાલ ઊભો થાય છે કે દારૂ પીવાના કેટલા સમય પછી લિવર બગડવા લાગે છે?
સતત વધુ માત્રામાં દારૂ પીવાથી કેટલાક જ અઠવાડિયા કે મહિનાઓમાં લિવરમાં ફેટ જમા થવાનું શરૂ થઈ જાય છે. આ સ્થિતિને અલ્કોહોલિક ફેટી લિવર કહેવાય છે. તેમાં લિવરના કોષોમાં જરૂરિયાત કરતાં વધુ ફેટ જમા થઈ જાય છે. ખાસ વાત એ છે કે શરૂઆતની સ્થિતિમાં ઘણા લોકોને કોઈ ખાસ તકલીફ અનુભવાતી નથી. કેટલાક લોકોને થાક કે પેટના ઉપરના ભાગમાં અસ્વસ્થતા અનુભવાય છે. જો સમય રહેતા દારૂ પીવાનું બંધ કરી દેવામાં આવે, તો ફેટી લિવરમાં સુધારો શક્ય છે.
જો વ્યક્તિ સતત વધુ દારૂ પીવાનું ચાલુ રાખે છે, તો લિવરમાં સોજો આવે છે. આ બીમારીને અલ્કોહોલિક હેપેટાઇટિસ કહેવાય છે. તેમાં ભૂખ ઓછી લાગવી, નબળાઈ, પેટમાં દુખાવો અને આંખો કે ત્વચા પીળી પડી જવી જેવા લક્ષણો દેખાય છે. લાંબા સમય સુધી દારૂનું સેવન ચાલુ રહેવાથી લિવરના કોષોને વારંવાર નુકસાન પહોંચે છે. આનાથી લિવર પર નિશાન બનવા લાગે છે અને ધીમે-ધીમે સિરોસિસ જેવી ગંભીર સ્થિતિ ઊભી થાય છે.
લિવરની સારી વાત એ છે કે શરૂઆતની નુકસાન થવા પર તેમાં સુધારાની ક્ષમતા હોય છે. જો ફેટી લિવરની સ્થિતિમાં દારૂ સંપૂર્ણપણે છોડી દેવામાં આવે, તો લિવરમાં જમા થયેલું ફેટ ઓછું થઈ શકે છે. શરૂઆતની સોજામાં પણ સારવાર અને દારૂ છોડવાથી સુધારો શક્ય છે. પરંતુ જ્યારે બીમારી સિરોસિસ સુધી પહોંચી જાય છે, ત્યારે લિવર પર બનેલા નિશાન સંપૂર્ણપણે ઠીક થતા નથી. એટલે દારૂ છોડવો અત્યંત જરૂરી બને છે, જેથી આગળનું નુકસાન ઓછું કરી શકાય. જો કોઈ વ્યક્તિ નિયમિતપણે દારૂ પીવે છે, તો ડોક્ટરની સલાહ લઈને લિવરની તપાસ કરાવવી જોઈએ. માત્ર લક્ષણોની રાહ જોવી યોગ્ય નથી.
અસ્વીકરણ: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી મીડિયા રિપોર્ટ્સ પર આધારિત છે. કોઈપણ સૂચન અમલમાં મૂકતા પહેલા તમારે સંબંધિત નિષ્ણાત કે ડોક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.