હિંદુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષનું વિશેષ મહત્વ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન પૂર્વજોને યાદ કરીને તેમના પ્રત્યે શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે. પિતૃઓની આત્માની શાંતિ માટે શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડદાન કરવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, પિતૃ પક્ષ દરમિયાન વિધિ-વિધાનપૂર્વક કરવામાં આવેલું શ્રાદ્ધ પિતૃઓના આશીર્વાદ મેળવવામાં મદદરૂપ થાય છે અને પરિવારમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે છે.
પરંતુ જે પરિજનોનું મૃત્યુ સામાન્ય રીતે નહીં, પરંતુ અકાળે થયું હોય — જેમ કે અકસ્માત, આત્મહત્યા, ડૂબી જવાથી, આગ, હિંસા અથવા અન્ય કોઈ અકુદરતી કારણસર — તો તેમના શ્રાદ્ધ માટે અલગ ધાર્મિક માન્યતાઓ અને નિયમો જણાવવામાં આવ્યા છે.
અકુદરતી રીતે મૃત્યુ પામેલા પરિજનોનું શ્રાદ્ધ મુખ્યત્વે પિતૃ પક્ષની ચતુર્દશી તિથિના (ચૌદશ) દિવસે કરવામાં આવે છે. માન્યતા અનુસાર, કોઈપણ પ્રકારના અકુદરતી અથવા અકાળ મૃત્યુ પામેલા વ્યક્તિ માટે ચતુર્દશીનું શ્રાદ્ધ યોગ્ય માનવામાં આવે છે.
જો કોઈ કારણસર ચતુર્દશીના દિવસે શ્રાદ્ધ ન કરી શકાય અથવા અકાળ મૃત્યુની ચોક્કસ તિથિની જાણ ન હોય, તો સર્વપિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે પણ શ્રાદ્ધ કરી શકાય છે.
અકાળ મૃત્યુ પામેલા પિતૃઓની શાંતિ માટે ગયા (બિહાર)ના પ્રેતશિલા પર્વત ખાતે પિંડદાન અને શ્રાદ્ધ કરવું વધુ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, તેનાથી આત્માને પ્રેતયોનિમાંથી મુક્તિ મળવામાં મદદ મળે છે.
શ્રાદ્ધના દિવસે દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ કરીને બેસવું, સાત્વિક ભોજન તૈયાર કરવું અને ગાય, કાગડો, કૂતરો, કીડી તથા દેવતાઓ માટે પંચબલિ કાઢ્યા બાદ બ્રાહ્મણને ભોજન કરાવવાની પરંપરા પણ જણાવવામાં આવી છે.
નોંધ : અહીં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ પર આધારિત છે. આ માન્યતાઓ કે દાવાઓની અમે પુષ્ટિ કરતા નથી.