એર માર્શલ આશુતોષ દીક્ષિત ભારતીય વાયુસેનાના નવા પ્રમુખ બનશે. તેઓ 31 ઓક્ટોબરે 29મા એર ચીફ માર્શલ તરીકેનો કાર્યભાર સંભાળશે. તેઓ હાલમાં વાઇસ ચીફ ઓફ એર સ્ટાફ છે અને તેમણે 1 જુલાઈ 2026ના રોજ આ પદ સંભાળ્યું હતું.
એર માર્શલ દીક્ષિત કારગિલ યુદ્ધમાં પણ સામેલ હતા. તેમણે ફાઇટર જેટમાંથી ઘૂસણખોરો પર બોમ્બમારો કર્યો હતો. તેઓ 20 પ્રકારના લડાકુ વિમાનો ઉડાડવામાં નિષ્ણાત છે.
તેઓ એર માર્શલ અમર પ્રીત સિંહનું સ્થાન લેશે. એર માર્શલ અમર પ્રીત સિંહ 30 સપ્ટેમ્બર 2024ના રોજ વાયુસેના પ્રમુખ બન્યા હતા અને 31 ઓક્ટોબરે નિવૃત્ત થઈ રહ્યા છે. તેઓ ઓપરેશનલ ફાઇટર સ્ક્વોડ્રન અને ફ્રન્ટલાઇન એર બેઝની કમાન પણ સંભાળી ચૂક્યા છે.
એર માર્શલ દીક્ષિતને લગભગ 40 વર્ષનો સર્વિસ અનુભવ છે. તેમણે મિરાજ-2000, મિગના અલગ-અલગ વર્ઝન, જગુઆર, તેજસ, હોક, IL-78, AN-32, કિરણ, HPT-32 અને એવ્રો જેવા અનેક વિમાનો ઉડાવ્યાં છે. તેઓ એક્સપેરિમેન્ટલ ટેસ્ટ પાઇલટ અને ક્વોલિફાઇડ ફ્લાઇંગ ઇન્સ્ટ્રક્ટર પણ છે. તેમણે અત્યાર સુધી 3500 કલાકથી વધુ ઉડાન ભરી છે.
તેમણે ઓપરેશન સફેદ સાગર, ઓપરેશન રક્ષક, કોપ-ઈન્ડિયા અને ઓપરેશન સિંદૂર જેવા અભિયાનો તથા સૈન્ય કવાયતોમાં ભાગ લીધો છે. ભારતીય વાયુસેનામાં સ્વદેશી LCA તેજસ અને અન્ય સ્વદેશી વિમાન પ્રોજેક્ટ્સને આગળ વધારવામાં પણ તેમની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા રહી છે.
એર માર્શલ દીક્ષિતને 6 ડિસેમ્બર 1986ના રોજ IAFની ફાઇટર સ્ટ્રીમમાં કમિશન મળ્યું હતું. તેઓ નેશનલ ડિફેન્સ એકેડેમી, ડિફેન્સ સ્ટાફ સર્વિસ કોલેજ (બાંગ્લાદેશ) અને નેશનલ ડિફેન્સ કોલેજના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી છે. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ આ જ વર્ષે 29 જૂને એર માર્શલ દીક્ષિતને પરમ વિશિષ્ટ સેવા મેડલથી સન્માનિત કર્યા હતા.
આશુતોષ દીક્ષિત વાયુસેનામાં ટેસ્ટ પાઇલટ છે. ટેસ્ટ પાઇલટને સૌથી કુશળ પાઇલટ માનવામાં આવે છે. તેમનું કામ વિમાનને તેની અંતિમ મર્યાદાઓ સુધી લઈ જઈને તેનું પરીક્ષણ કરવાનું હોય છે. સેનાના કાફલામાં જ્યારે પણ કોઈ નવું વિમાન આવે છે, ત્યારે ટેસ્ટ પાઇલટ જ તેને પ્રથમ વખત આકાશમાં લઈ જાય છે. ઉડાન દરમિયાન તેઓ વિમાનના નિયંત્રણો, સ્થિરતા અને તકનીકી ખામીઓની તપાસ કરે છે. વિમાનમાં લગાવવામાં આવેલા નવા રડાર, મિસાઇલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક સિસ્ટમના સંકલનનું પરીક્ષણ કરે છે અને કોઈપણ વિમાનને વાયુસેનાના કાફલામાં સામેલ કરવા માટે લીલી ઝંડી આપે છે.
વાયુસેનામાં અનેક કલાકો સુધી ઉડાનનો અનુભવ ધરાવતા વરિષ્ઠ પાઇલટને જ ટેસ્ટ પાઇલટ બનાવવામાં આવે છે. આ માટે એરોસ્પેસ એન્જિનિયરિંગ અથવા વિજ્ઞાન, ટેક્નોલોજી, એન્જિનિયરિંગ અને ગણિતની સમજ હોવી જરૂરી છે. તેની પરીક્ષામાં પાઇલટને એવા વિમાન ઉડાવવા માટે આપવામાં આવે છે, જેને તેમણે પહેલાં ક્યારેય સ્પર્શ્યાં પણ ન હોય. તેમને વાયુસેનાના ટોપ ગન માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેઓ જોખમના ક્ષેત્રમાં કામ કરે છે.