અમદાવાદમાં છેલ્લા સાડા પાંચ વર્ષમાં ભારે કોમર્શિયલ વાહનોને કારણે 521 માર્ગ અકસ્માતો થયા છે. ટ્રાફિક પોલીસના સત્તાવાર આંકડા મુજબ, વર્ષ 2021થી જુલાઈ 2026 વચ્ચે આ અકસ્માતોમાં 270 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે, જ્યારે 182 લોકો ગંભીર રીતે ઇજાગ્રસ્ત થયા છે.
આ ભારે વાહનોમાં રેતી અને માટી વહન કરતા ડમ્પર સૌથી વધુ જીવલેણ પુરવાર થયા છે. માત્ર ડમ્પર સંબંધી 241 અકસ્માતો નોંધાયા છે, જેમાં 131 લોકોના મોત થયા છે અને 82 લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છે. ડમ્પર અકસ્માતોમાંથી અડધાથી વધુ જીવલેણ સાબિત થયા છે. વર્ષ 2023માં એક જ વર્ષમાં સૌથી વધુ 37 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો હતો.
માલવાહક ટ્રકોએ 212 અકસ્માતોમાં 106 લોકોના મોતનું કારણ બન્યું છે, જ્યારે આરએમસી (રેડી-મિક્સ કોંક્રીટ) મિક્સરોએ 68 અકસ્માતો સર્જીને 33 લોકોનો ભોગ લીધો છે.
ટ્રાફિક વિભાગના ડેટા પ્રમાણે, રાત્રે 11 વાગ્યે નો-એન્ટ્રીના નિયમો પૂરા થતાં જ ભારે વાહનોના ચાલકો મુખ્ય માર્ગો પર ઝડપ મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન કરે છે. એસ.પી. રીંગ રોડ અને એસ.જી. હાઇવે જેવા વ્યસ્ત માર્ગો પર મોડી રાતથી સવાર સુધી ભારે માલવાહક વાહનોની અવરજવર રહે છે. કોન્ટ્રાક્ટરો ડ્રાઇવરોને મૂળ પગાર ઉપરાંત દરેક ફેરા દીઠ કમિશન આપે છે, જેથી સવારના ટ્રાફિક પ્રતિબંધો શરૂ થાય તે પહેલાં વધુમાં વધુ ફેરા પૂરા કરવાની લાલચમાં ડ્રાઇવરો સિગ્નલ તોડે છે અને ઓવરસ્પીડિંગ કરે છે. રાત્રે સતત વાહન ચલાવવાથી ડ્રાઇવરોને ઊંઘ આવવાનું જોખમ રહે છે, જે સવારે અકસ્માતો સર્જે છે.
માર્ગ સુરક્ષા વિશ્લેષકોના મતે વાહનોની રચનામાં પણ ગંભીર ખામીઓ છે. ડમ્પર અને કોંક્રીટ મિક્સરની ઊંચી કેબિનના કારણે ડ્રાઇવરને આગળ કે ડાબી બાજુ 10થી 15 ફૂટના ઘેરાવામાં ચાલતા ટુ-વ્હીલર કે રાહદારીઓ દેખાતા નથી. મોટાભાગના ડમ્પરો યોગ્ય સાઇડ ગાર્ડ વગર દોડે છે, જેથી બાઇક સવાર લપસીને સીધા વાહનના ટાયર નીચે આવી જાય છે. આરટીઓ પાસિંગ વખતે સ્પીડ ગવર્નર લગાવવામાં આવે છે, પરંતુ પછી લોકલ મિકેનિકો દ્વારા તેની વાયરિંગ કાપી નાખવામાં આવે છે.
આ સમસ્યા રોકવા માટે સુરક્ષા નિષ્ણાતોએ કેટલાક પગલાં સૂચવ્યા છે. તમામ ડમ્પર અને ભારે વાહનોમાં પ્રોક્સિમિટી સેન્સર અને બ્લાઇન્ડ-સ્પોટ મિરર ફરજિયાત કરવા અને નિયમ ન પાળનારના આરટીઓ પાસિંગ રદ કરવા. રાત્રિના ચેકિંગ દરમિયાન સ્પીડ ગવર્નરની ચકાસણી કરવી અને વાહન માલિકો સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવી. એસ.પી. રીંગ રોડ અને એસ.જી. હાઇવે પર રાત્રે ડ્રાઇવરોના બ્રેથ એનાલાઇઝર અને ડ્રાઇવિંગ અવર્સનું ચેકિંગ કરવું. ઓવરલોડ કે લાયસન્સ વગરના ડ્રાઇવરો દ્વારા અકસ્માત થાય ત્યારે બિલ્ડરો અને વાહન માલિકો સામે પણ કાર્યવાહી કરવી.