દિવાળી દરમિયાન વાયુ પ્રદૂષણ વધતાં ઘરની હવા શુદ્ધ રાખવી મહત્ત્વની બની જાય છે. ઘણા લોકો મોંઘા એર પ્યુરિફાયર ખરીદવાનું વિચારે છે. પરંતુ ઘરમાં લાગેલો એર કંડિશનર (AC) પણ હવામાંના ધૂળના રજકણો દૂર કરવામાં મદદ કરી શકે છે. તેના માટે ACનું કૂલિંગ ચાલુ કરવાની જરૂર નથી; માત્ર ACના ‘ફેન મોડ’નો ઉપયોગ કરવાનો રહે છે.
ACનો ફેન મોડ કેવી રીતે કામ કરે છે? જ્યારે તમે ફેન મોડ સક્રિય કરો છો ત્યારે ACનું કમ્પ્રેસર બંધ રહે છે અને માત્ર અંદરનો પંખો (બ્લોઅર) ચાલુ રહે છે. આથી રૂમની હવા સતત ACના એર ફિલ્ટરમાંથી પસાર થાય છે. ACમાં લાગેલું મેશ ફિલ્ટર હવામાંના મોટા ધૂળના કણો, માટી અને વાળ જેવી અશુદ્ધિઓને રોકી લે છે. જોકે, સામાન્ય ACનું ફિલ્ટર અતિ બારીક પ્રદૂષિત કણોને દૂર કરવા સક્ષમ નથી હોતું, તેથી તેને સંપૂર્ણ પ્રોફેશનલ એર પ્યુરિફાયરનો વિકલ્પ ન ગણી શકાય.
વીજળી બિલ પણ ઓછું: ફેન મોડમાં કમ્પ્રેસર ન ચાલતું હોવાથી સામાન્ય કૂલિંગ મોડની સરખામણીએ પાવર વપરાશ ઘણો ઓછો થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો ACનો ઇન્ડોર ફેન લગભગ 60 વૉટ વાપરતો હોય અને તમે તેને દરરોજ 8 કલાક ચલાવો, તો મહિનામાં આશરે 14.4 યુનિટ વીજળી વપરાય છે. જો વીજળીનો દર ₹7 પ્રતિ યુનિટ હોય, તો મહિનાનો ખર્ચ આશરે ₹101 થાય છે. (વાસ્તવિક વપરાશ ACના મોડલ અને ફેન સ્પીડ સેટિંગ પર આધાર રાખે છે.)
ઉપયોગ કરતાં પહેલાં ફિલ્ટર સાફ કરવું જરૂરી: જો તમે દિવાળીમાં ACના ફેન મોડનો ઉપયોગ કરવા માંગતા હો, તો સૌથી પહેલાં તેના બંને ફિલ્ટર કાઢીને સાબુ કે પાણીથી બરાબર સાફ કરી લો. લાંબા સમયથી જમા થયેલી ધૂળ હવાના ફ્લોને અટકાવી શકે છે. ફિલ્ટર સંપૂર્ણ સૂકાઈ જવા દીધા બાદ જ ફરીથી ACમાં ફિટ કરવું જોઈએ.
શું આનાથી વાયુ પ્રદૂષણથી સંપૂર્ણ રક્ષણ મળશે? અહીં સ્પષ્ટ સમજવું જરૂરી છે કે સામાન્ય AC ફિલ્ટર PM 2.5 જેવા અતિસૂક્ષ્મ ઝેરી કણોને ફિલ્ટર કરી શકતું નથી. જો તમારા વિસ્તારમાં ઝેરી ધુમ્મસ કે પ્રદૂષણનું પ્રમાણ જોખમી સ્તરે હોય, તો HEPA ફિલ્ટર ધરાવતું સમર્પિત એર પ્યુરિફાયર જ શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે. ACનો ફેન મોડ માત્ર ઓરડાની હવામાં તરતી સામાન્ય ધૂળ અને ગંદકી ઘટાડવા માટેનો સસ્તો અને કામચલાઉ ઉપાય સાબિત થઈ શકે છે.