કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે આઠમા પગાર પંચની ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી, કમિશન દેશભરના વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં કર્મચારી સંગઠનો અને હિસ્સેદારો સાથે પરામર્શ બેઠકો યોજી રહ્યું છે. સપ્ટેમ્બરમાં ચેન્નાઈ, પુડુચેરી અને ચંદીગઢમાં સફળ બેઠકો બાદ, હવે ઓક્ટોબર 2026માં બેંગલુરુ (7-8 ઓક્ટોબર) અને મુંબઈ (22-23 ઓક્ટોબર)માં મુખ્ય બેઠકો યોજાવાની છે.
નવેમ્બર 2025માં ન્યાયાધીશ રંજના પ્રકાશ દેસાઈની અધ્યક્ષતામાં રચાયેલી ત્રણ સભ્યોની પેનલને દેશના બે સૌથી મોટા કર્મચારી સંગઠનો – રાષ્ટ્રીય પરિષદ-સંયુક્ત સલાહકાર મશીનરી (NC-JCM) અને ભારતીય પ્રતિરક્ષા મજદૂર સંઘ (BPMS) તરફથી ભલામણો અને માંગણીઓનો ચાર્ટર મળ્યો છે.
ચાલો જાણીએ કે આ યુનિયનોએ લઘુત્તમ વેતન, ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને પેન્શન અંગે સરકાર સમક્ષ કઈ મુખ્ય માંગણીઓ મૂકી છે.
NC-JCMની માંગણી: ₹69,000 લઘુત્તમ પગાર અને 3.833 ફિટમેન્ટ ફેક્ટર
કર્મચારી યુનિયન NC-JCMએ કમિશન સમક્ષ લઘુત્તમ મૂળભૂત પગાર વધારીને ₹69,000 કરવાની માંગ કરી છે. યુનિયનનો તર્ક છે કે વર્તમાન પગાર માળખામાં સુધારો કરવા માટે 3.833નું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ કરવું જોઈએ. વર્તમાન 3% વાર્ષિક વૃદ્ધિ દરને બમણો કરીને 6% કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. પગાર ગણતરી માટે ICMRના 3,490 કૈલોરીવાળા ન્યૂટ્રિશન મોડલનો સૂઝાવ આપવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત આવાસ, ઉપયોગિતાઓ, કૌશલ વિકાસ અને લાઈફસ્ટાઈલ ખર્ચ માટે અલગ ફાળવણીની માંગ પણ કરવામાં આવી છે. યુનિયને પે મેટ્રિક્સમાં લેવલ 2 અને 3, 4 અને 5, 7 અને 8, તથા 9 અને 10ના મર્જરની ભલામણ કરી છે.
BPMSની માંગણી: ₹72,000 લઘુત્તમ પગાર અને 4.00નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર
ભારતીય પ્રતિરક્ષા મજૂર સંઘ (BPMS)એ NC-JCM કરતાં વધુ પગાર વધારાની માંગ કરી છે. BPMSએ લઘુત્તમ મૂળ પગાર ₹72,000 અને 4.00નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર માંગ્યો છે. તેના માંગ પત્રમાં BPMSએ દલીલ કરી છે કે 2016-17માં દેશની માથાદીઠ ચોખ્ખી રાષ્ટ્રીય આવક ₹1,03,219 હતી, જે 2024-25માં વધીને ₹1,92,774 (86.76%નો વધારો) થશે. તેથી, કર્મચારીઓના પગારમાં પણ દેશના આર્થિક વિકાસના પ્રમાણમાં વધારો થવો જોઈએ. BPMS માને છે કે પગારની ગણતરી કરતી વખતે કુટુંબ એકમમાં 3ને બદલે 5 સભ્યો હોવા જોઈએ.
કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે આગળ શું?
3 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ આઠમું પગાર પંચ તેની રચનાના 11 મહિના પૂર્ણ કરશે. કમિશન પાસે તેનો અંતિમ અહેવાલ રજૂ કરવા માટે લગભગ 7 મહિના બાકી છે. એ નોંધવું યોગ્ય છે કે ₹69,000 અથવા ₹72,000નો પગાર અને 3.833 અથવા 4.00નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ફક્ત યુનિયનો દ્વારા કરવામાં આવેલી માંગણીઓ છે, અંતિમ નિર્ણય નથી. કમિશન તમામ રાજ્યો અને હિસ્સેદારો પાસેથી ડેટા એકત્રિત કર્યા પછી કેન્દ્ર સરકારને તેની ભલામણો રજૂ કરશે, ત્યારબાદ અંતિમ દરોની ઔપચારિક જાહેરાત કરવામાં આવશે.