દેશભરના કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોમાં 8મા પગાર પંચની ચર્ચા ચાલી રહી છે. પંચની રચનાને લગતી ચર્ચાએ લાખો કર્મચારીઓમાં આશા જગાવી છે. નવા પગાર પંચ હેઠળ પેન્શનમાં વધારો 1 જાન્યુઆરી, 2026થી લાગુ થવાની ધારણા છે, અને તે સંપૂર્ણપણે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પર આધારિત રહેશે.
હાલના 7મા પગાર પંચના નિયમો અનુસાર લઘુત્તમ મૂળભૂત પેન્શન ₹9,000 છે. જો 8મા પગાર પંચ હેઠળ વિવિધ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ થાય તો તેમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળી શકે છે. જૂની પેન્શન સિસ્ટમ (OPS) હેઠળના કર્મચારીઓ ખાસ કરીને એ જોવા માંગે છે કે 8મા પગાર પંચ પછી તેમનું મૂળભૂત પેન્શન કેટલું બદલાશે.
સામાન્ય નિયમ મુજબ કર્મચારીનું પેન્શન તેમના છેલ્લા મૂળભૂત પગારના 50% અથવા છેલ્લા 10 મહિનાના સરેરાશ મૂળભૂત પગારના આધારે ગણાય છે. અનેક કર્મચારી સંગઠનો માંગ કરી રહ્યા છે કે 1 જાન્યુઆરી, 2026 પહેલા નિવૃત્ત થયેલા કર્મચારીઓને 8મા પગાર પંચના નિયમો ઘડતી વખતે સમાન રીતે સમાવવામાં આવે.
વિવિધ મીડિયા અહેવાલો અને નિષ્ણાતોના અંદાજ મુજબ, જો 8મા પગાર પંચમાં 2.1, 2.28 અથવા 2.57નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ થાય તો લેવલ 5થી 9 સુધીના કર્મચારીઓ માટે સંભવિત લઘુત્તમ મૂળભૂત પેન્શન આ પ્રમાણે થઈ શકે છે.
ઓછામાં ઓછા 2.1ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરથી પણ પેન્શનમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે. લેવલ 5 માટે દર મહિને આશરે ₹30,660, લેવલ 6 માટે ₹37,170, લેવલ 7 માટે આશરે ₹47,145, લેવલ 8 માટે ₹49,980 અને લેવલ 9 માટે આશરે ₹55,755ની લઘુત્તમ મૂળભૂત પેન્શન થઈ શકે છે.
જો મધ્યમ સ્તરનો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 2.28 લાગુ થાય તો લેવલ 5 પર પેન્શન વધીને ₹33,288 પ્રતિ માસ થશે. લેવલ 6 માટે ₹40,356, લેવલ 7 માટે ₹51,186, લેવલ 8 માટે ₹54,264 અને લેવલ 9 માટે ₹60,534 પ્રતિ માસ સુધી પહોંચી શકે છે.
જો સરકાર 8મા પગાર પંચમાં 7મા પગાર પંચવાળો 2.57નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ચાલુ રાખે તો પેન્શનરોને મોટો ફાયદો થશે. લેવલ 5નું લઘુત્તમ મૂળભૂત પેન્શન વધીને ₹37,522 પ્રતિ માસ થશે. લેવલ 6 માટે ₹45,489, લેવલ 7 માટે ₹57,697, લેવલ 8 માટે ₹61,166 અને લેવલ 9 માટે લઘુત્તમ મૂળભૂત પેન્શન દર મહિને ₹68,234 સુધી વધી શકે છે.
ઓલ ઈન્ડિયા ડિફેન્સ એમ્પ્લોયીઝ ફેડરેશન (AIDEF) સહિત અનેક કર્મચારી સંગઠનો માંગ કરી રહ્યા છે કે પેન્શન છેલ્લા પગારના 50%થી વધારીને ઓછામાં ઓછું 67% કરવામાં આવે અને ફેમિલી પેન્શન 50% નક્કી કરવામાં આવે. ભારત પેન્શનર્સ સમાજે માંગ કરી છે કે 8મા પગાર પંચ હેઠળ લઘુત્તમ પેન્શન દર મહિને ઓછામાં ઓછું ₹45,000 કરવામાં આવે.
નવા પગાર પંચના અમલીકરણ પછી વર્તમાન DR શૂન્ય (0%) પર ફરીથી સેટ થશે અને નવો મોંઘવારી ભથ્થું/રાહત સુધારેલા મૂળભૂત પેન્શનના આધારે આપવામાં આવશે.
એ નોંધવું જરૂરી છે કે આ સમગ્ર ગણતરી ફક્ત સંભવિત ફિટમેન્ટ પરિબળો અને અંદાજિત આંકડાઓ પર આધારિત છે. કેન્દ્ર સરકાર 8મા પગાર પંચની અંતિમ ભલામણોને મંજૂરી આપે અને તેને અધિસૂચિત કરે તે પછી જ વાસ્તવિક પેન્શન પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે.