કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહેલા 8મા પગાર પંચ અંગે હવે સરકારી પ્રક્રિયા ઝડપી બની છે.
8મા પગાર પંચની ભલામણો અને નવા પગાર માળખા પર ચર્ચા કરવા મુંબઈમાં મોટી બેઠક યોજાવા જઈ રહી છે. આ બેઠકમાં કર્મચારીઓના પગાર વધારા, પેન્શન અને ભથ્થાં અંગે વિચાર-વિમર્શ કરવામાં આવશે.
ઓક્ટોબર મહિનામાં તહેવારોની સિઝન વચ્ચે, ખાસ કરીને દશેરા પછી તરત જ આ બેઠક મુંબઈ ખાતે યોજાઈ રહી છે. લાખો કર્મચારીઓની નજર આ બેઠક પર ટકેલી છે.
મુંબઈમાં 22-23 ઓક્ટોબરે બે દિવસીય બેઠક
કર્મચારી સંગઠનો, મજૂર જૂથો અને પેન્શન સંસ્થાઓ સાથે ચર્ચા કરીને તેમના સૂચનો એકત્ર કરવાની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. અગાઉ બેંગલુરુમાં પણ આવી બેઠકો યોજાઈ ચૂકી છે.
માર્ચ મહિનાથી ચાલી રહેલી આ બેઠકોની શ્રેણી હવે મુંબઈ પહોંચી છે. આગામી 22 અને 23 ઓક્ટોબરના રોજ મુંબઈમાં તમામ હિસ્સેદારો સાથે બે દિવસીય બેઠક યોજાવા જઈ રહી છે.
આ બેઠક એટલા માટે પણ મહત્વની છે કારણ કે તેમાં નવા પગાર ધોરણ અને પેન્શન ફોર્મ્યુલા અંગે અનેક નિર્ણાયક સૂચનો લેવામાં આવશે, જેનો સીધો લાભ ભવિષ્યમાં કર્મચારીઓને મળશે.
પગાર પંચનો અહેવાલ ક્યારે રજૂ થશે?
8મા પગાર પંચની પેનલની ઔપચારિક રચના 3 નવેમ્બર, 2025ના રોજ કરવામાં આવી હતી. આ પેનલને પોતાનો વિસ્તૃત અહેવાલ તૈયાર કરીને સરકારને સોંપવા માટે 18 મહિનાનો સમય આપવામાં આવ્યો છે.
આ ગણતરી મુજબ, કમિશને 3 મે, 2027 સુધીમાં પોતાની અંતિમ ભલામણો અને ઔપચારિક અહેવાલ સરકાર સમક્ષ રજૂ કરવાનો રહેશે. જોકે, આ ભલામણો સરકારમાં રજૂ થયા પછી તેનો સત્તાવાર અમલ થતાં 2 થી 3 વર્ષનો સમય લાગી શકે છે.
સામાન્ય રીતે દેશમાં બે પગાર પંચ વચ્ચે 10 વર્ષનો ગાળો રાખવામાં આવે છે. આ નિયમ મુજબ, 8મા પગાર પંચની ભલામણો 1 જાન્યુઆરી, 2026થી અમલમાં આવવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે.
કોણ લઈ રહ્યું છે નિર્ણયો? જાણો પેનલ વિશે
8મા પગાર પંચની અધ્યક્ષતા સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશ રંજના પ્રકાશ દેસાઈ કરી રહ્યા છે. પૂર્વ IAS અધિકારી પંકજ જૈન આ પેનલમાં સભ્ય-સચિવ તરીકેની જવાબદારી નિભાવી રહ્યા છે.
આ ઉપરાંત, નાણાકીય બાબતોના નિષ્ણાત અને વડાપ્રધાનની આર્થિક સલાહકાર પરિષદના સભ્ય પ્રોફેસર પુલક ઘોષ પણ આ સમિતિના સભ્ય છે. આ નિષ્ણાતોની ટીમ વિવિધ સંગઠનો પાસેથી મળેલા સૂચનોનું આર્થિક વિશ્લેષણ કરી રહી છે.
આ તમામ હિસ્સેદારોના મંતવ્યો અને દેશની વર્તમાન આર્થિક સ્થિતિના વિશ્લેષણના આધારે જ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે નવા પગાર માળખાની અંતિમ રૂપરેખા નક્કી કરવામાં આવશે.
1 કરોડથી વધુ લોકોને મળશે સીધો લાભ
જ્યારે 8મું પગાર પંચ સત્તાવાર રીતે લાગુ થશે, ત્યારે દેશભરના 1 કરોડથી વધુ લોકોને તેનો સીધો આર્થિક ફાયદો થશે. આ આંકડામાં અંદાજે 50 લાખ વર્તમાન કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ સાથે સંરક્ષણ અને રેલવે મંત્રાલયના મળીને કુલ 69 લાખ જેટલા પેન્શનરોને પણ આ નવા માળખા હેઠળ વધેલું પેન્શન મળવાપાત્ર થશે. જોકે, કઈ શ્રેણીના કર્મચારીઓને કેટલો લાભ મળશે તે પંચના અંતિમ નિર્ણય પછી જ સ્પષ્ટ થશે.
શું પગારમાં 51,000નો સીધો વધારો થશે?
કર્મચારી સંગઠનોની સૌથી મોટી માંગણી ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વધારવાની છે. 7મા પગાર પંચમાં આ ફેક્ટર 2.57 હતું, જેને વધારીને 3.83 કરવાની માંગ ઉઠી રહી છે.
જો સરકાર 3.83ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માંગણી સ્વીકારી લેશે, તો લેવલ 1થી લઈને લેવલ 10 સુધીના તમામ કર્મચારીઓના મૂળ પગારમાં મોટો ઉછાળો આવશે. ઉદાહરણ તરીકે, હાલમાં લેવલ 1ના કર્મચારીનો લઘુત્તમ મૂળ પગાર 18,000 રૂપિયા છે. જો તેને 3.83ના નવા ફિટમેન્ટ ફેક્ટર સાથે ગુણાકાર કરવામાં આવે (18,000 x 3.83), તો નવો મૂળ પગાર 68,940 રૂપિયા થઈ જશે. આમ, લઘુત્તમ પગારમાં સીધો 50,940 રૂપિયાનો (લગભગ 51,000 રૂપિયા) વધારો થઈ શકે છે.
8મા પગાર પંચ અંગેની મહત્વની બેઠક દશેરા પછી તરત જ મુંબઈમાં 22 અને 23 ઓક્ટોબરના રોજ યોજાશે. આ બેઠકમાં પગાર, પેન્શન અને ભથ્થાં અંગે ચર્ચા થશે.
8મા પગાર પંચનો અહેવાલ 3 મે, 2027 સુધીમાં સરકાર સમક્ષ રજૂ કરવાનો રહેશે. જોકે, તેનો સત્તાવાર અમલ થતાં 2 થી 3 વર્ષ લાગી શકે છે, પરંતુ તે 1 જાન્યુઆરી, 2026થી લાગુ થવાની અપેક્ષા છે.
8મા પગાર પંચની અધ્યક્ષતા સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશ રંજના પ્રકાશ દેસાઈ કરી રહ્યા છે. પૂર્વ IAS પંકજ જૈન સભ્ય-સચિવ છે અને પ્રોફેસર પુલક ઘોષ પણ સભ્ય છે.