કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓના પગારમાં વધારો કરવા માટે 8મા પગાર પંચ સમક્ષ કર્મચારી સંગઠનોએ લઘુત્તમ બેઝિક પે ₹69,000થી વધારીને ₹72,000 કરવાની અને વાર્ષિક ઇન્ક્રિમેન્ટનો દર 3%થી વધારીને 6% કરવાની માંગ કરી છે. આ માંગ હજી મંજૂર થઈ નથી, પરંતુ જો થાય તો કર્મચારીઓના માસિક પગાર ઉપરાંત મોંઘવારી ભથ્થું (DA), મકાન ભાડા ભથ્થું (HRA) અને નિવૃત્તિના લાભો પર પણ તેની અસર પડશે.
8મા પગાર પંચે 22 અને 23 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ મુંબઈમાં કર્મચારી સંગઠનો અને અન્ય સંબંધિત પક્ષો સાથે ચર્ચા કરી હતી. આ પહેલાં પંચની બેઠક 8 ઓક્ટોબરે બેંગલુરુમાં યોજાઈ હતી. કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ, પેન્શનરો અને કર્મચારી સંગઠનો નવા પગાર, ભથ્થાં અને પેન્શન સંબંધિત નિર્ણયોની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી કર્મચારી સંગઠનોએ પંચ સમક્ષ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર, લઘુત્તમ બેઝિક પે, ભથ્થાં, પેન્શન સુધારા અને રજાના બદલામાં મળતી રકમ જેવા મુદ્દાઓ રજૂ કર્યા છે. આ તમામમાં બેઝિક પેમાં વધારો મહત્ત્વનો છે, કારણ કે તેની અસર કર્મચારીની સમગ્ર નોકરી દરમિયાનની આવક પર પડે છે.
નેશનલ કાઉન્સિલ–જોઇન્ટ કન્સલ્ટેટિવ મશીનરી (NC-JCM) દ્વારા લઘુત્તમ બેઝિક પે ₹69,000 અને 3.833 ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માંગ કરવામાં આવી છે. ભારતીય પ્રતિરક્ષા મજૂર સંઘ (BPMS)એ લઘુત્તમ બેઝિક પે ₹72,000 અને 4 ફિટમેન્ટ ફેક્ટરનો પ્રસ્તાવ રાખ્યો છે. BPMSએ વધતી મોંઘવારીને આ માંગનું કારણ ગણાવ્યું છે. બંને સંગઠનોએ વાર્ષિક ઇન્ક્રિમેન્ટનો દર 3%થી વધારીને 6% કરવાની પણ માંગ કરી છે, જેથી કર્મચારીઓ મોંઘવારીનો સામનો કરી શકે અને તેમની આવક વધે. નોંધનીય છે કે ₹69,000 અને ₹72,000ની રકમ હજી માત્ર પ્રસ્તાવ છે, 8મા પગાર પંચે તેને અંતિમ મંજૂરી આપી નથી.
બેઝિક પે સરકારી કર્મચારીના પગારનો મુખ્ય ભાગ છે, જેમાં મોંઘવારી ભથ્થું, મકાન ભાડા ભથ્થું અને અન્ય ભથ્થાંનો સમાવેશ થતો નથી. DA અને HRAની ગણતરીમાં બેઝિક પેની મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા હોય છે. 7મા પગાર પંચ હેઠળ વાર્ષિક ઇન્ક્રિમેન્ટનો દર બેઝિક પેના 3% જેટલો છે. તેથી જે કર્મચારીનો પ્રારંભિક બેઝિક પે વધારે હોય, તેને દર વર્ષે મળતું ઇન્ક્રિમેન્ટ પણ વધુ હોઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, કર્મચારી Aનો બેઝિક પે ₹50,000 છે, તો 3% ઇન્ક્રિમેન્ટમાં તેને વાર્ષિક ₹1,500 મળશે. જ્યારે કર્મચારી Bનો બેઝિક પે ₹70,000 છે, તો તેને 3% ઇન્ક્રિમેન્ટમાં વાર્ષિક ₹2,100 મળશે. આમ, ₹70,000 બેઝિક પે ધરાવતા કર્મચારીને ₹50,000 બેઝિક પે ધરાવતા કર્મચારી કરતાં દર વર્ષે ₹600 વધુ ઇન્ક્રિમેન્ટ મળશે. સમય જતાં આ તફાવતને કારણે બંનેના પગાર વચ્ચેનું અંતર વધી શકે છે.
બેઝિક પેમાં વધારાની અસર માસિક પગાર સુધી જ મર્યાદિત નથી. DA અને HRA ઉપરાંત નિવૃત્તિ પછી મળતા પેન્શન પર પણ તેની અસર પડે છે. લાગુ નિયમો અને મંજૂર દરો અનુસાર બેઝિક પે વધે તો આ લાભોમાં પણ વધારો થઈ શકે છે.