કેન્દ્ર સરકારે 8મા પગાર પંચને કર્મચારીઓના પગાર, ભથ્થાં અને નિવૃત્તિ લાભોમાં ફેરફારની ભલામણ કરવાનું કામ સોંપ્યું છે. સરકારે ઓક્ટોબર 2025માં પંચની સંદર્ભ શરતોને મંજૂરી આપી હતી. પંચે તેની રચનાના 18 મહિનાની અંદર ભલામણો રજૂ કરવાની રહેશે. નવો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર કે ભથ્થાંમાં વધારાની રકમ હજુ નક્કી થઈ નથી.
આનો અર્થ એ છે કે પાઇલટ્સ અને ટ્રેન મેનેજરો જેવા રનિંગ સ્ટાફ તથા આર્મી, નેવી અને એરફોર્સના કર્મચારીઓના પગારની ગણતરી મંત્રાલયના સામાન્ય કર્મચારીઓની જેમ ફક્ત બેઝિક પગારના આધારે થઈ શકતી નથી. આ કર્મચારીઓને અલગ પગાર અને ભથ્થાં લાગુ પડે છે.
MSPમાં કેટલો વધારો થશે તે હજુ નક્કી નથી
સશસ્ત્ર દળોના કર્મચારીઓને મિલિટ્રી સર્વિસ પે (MSP) મળે છે. 7મા પગાર પંચમાં JCO અને અન્ય રેન્ક માટે MSP ₹5,200 પ્રતિ મહિને અને કમિશન્ડ અધિકારીઓ માટે ₹15,500 પ્રતિ મહિને નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. 8મા પગાર પંચ હેઠળ MSP કેટલો વધશે તે અંગે હજુ અંતિમ નિર્ણય થયો નથી. તેથી 2.5 કે 3 ગણા વધારાની ચર્ચાઓને હાલ માત્ર ચર્ચા ગણવી જોઈએ.
વધુમાં, લશ્કરી કર્મચારીઓને સ્થળ અને તૈનાતીની પરિસ્થિતિના આધારે જુદા જુદા જોખમ અને મુશ્કેલ ક્ષેત્ર ભથ્થાં મળે છે. તેથી જોખમી વિસ્તારોમાં તૈનાત કર્મચારીનો કુલ પગાર સામાન્ય પોસ્ટિંગવાળા કર્મચારી કરતાં અલગ હોય છે.
પગાર ઉપરાંત ભથ્થાંની ભૂમિકા મહત્ત્વની
રેલવેમાં પાઇલટ અને અન્ય રનિંગ સ્ટાફની કમાણીમાં કિલોમીટર આધારિત રનિંગ ભથ્થું એટલે કે કિલોમીટર અલાઉન્સ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. રેલવે નિયમોમાં રનિંગ અલાઉન્સના એક ભાગને પે એલિમેન્ટ તરીકે પણ ગણવામાં આવે છે. વર્તમાન નિયમો મુજબ રનિંગ સ્ટાફ માટે બેઝિક પગારના 30% રનિંગ પે એલિમેન્ટ કેટલાક સેવા લાભોની ગણતરીમાં સામેલ થાય છે. નિવૃત્તિ લાભો માટે વધારાના 55% ક્વોન્ટમની જોગવાઈ છે. તેની અસર ડીએ સહિતની ચૂકવણીઓ અને નિવૃત્તિ લાભોની ગણતરી પર પડે છે. આ કારણે જ રનિંગ સ્ટાફના પગારનું સ્ટ્રક્ચર સામાન્ય રેલવે કે મંત્રાલયના કર્મચારીઓ કરતાં અલગ છે.
8મા પગાર પંચથી કોને સૌથી વધુ ફાયદો થશે?
જો 8મું પગાર પંચ મૂળભૂત પગાર અને સંબંધિત ભથ્થાંમાં વધારો કરે છે, તો તેની અસર તેમના વર્તમાન પગાર માળખા મુજબ બંને શ્રેણીઓ પર પડશે. સેના માટે MSP અને જોખમ સંબંધિત ભથ્થાં મહત્ત્વનાં રહેશે, જ્યારે રેલવે રનિંગ સ્ટાફ માટે રનિંગ ભથ્થાં અને સંબંધિત પે એલિમેન્ટ નિર્ણાયક રહેશે.
તેથી અત્યારે એવું કહેવું યોગ્ય નથી કે 8મું પગાર પંચ નિયમિત કેન્દ્રીય કર્મચારીઓની તુલનામાં લશ્કરી કે રેલવે રનિંગ સ્ટાફના પગારમાં ચોક્કસપણે બમણો કે વધુ વધારો કરશે. સાચું ચિત્ર પંચની ભલામણો અને સરકારના અંતિમ નિર્ણય પછી જ સ્પષ્ટ થશે.