કેન્દ્ર સરકારના લાખો કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો 8મા કેન્દ્રીય પગાર પંચ (8th CPC)ની ભલામણોની રાહ જોઈ રહ્યા છે. આ પંચની ભલામણોની સીધી અસર દેશના લગભગ 50 લાખ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને 65 લાખ પેન્શનરો પર પડવાની સંભાવના છે. સંરક્ષણ અને રેલવે વિભાગના કર્મચારીઓ પણ આમાં આવરી લેવાશે.
હાલમાં સૌથી વધુ ચર્ચા ફિટમેન્ટ ફેક્ટરને લઈને થઈ રહી છે. જો 8મું પગાર પંચ 7મા પગાર પંચની જેમ 2.57નું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ કરે, તો કર્મચારીઓના પગારમાં કેટલો વધારો થઈ શકે છે, તેનો અંદાજ અહીં રજૂ કર્યો છે.
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર શું છે?
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એ એક ગુણક છે, જેનો ઉપયોગ કર્મચારીના વર્તમાન મૂળ પગારને નવી પગાર પ્રણાલીમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે થાય છે. ગણતરી સરળ છે: હાલનો મૂળ પગાર × ફિટમેન્ટ ફેક્ટર = નવો મૂળ પગાર. 7મા પગાર પંચમાં 2.57નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો.
જો 8મા પગાર પંચમાં પણ એ જ 2.57નો આધાર લેવામાં આવે, તો લેવલ 1ના કર્મચારીનો મૂળ પગાર ₹18,000થી વધીને ₹46,260 થઈ શકે છે. તેવી જ રીતે લેવલ 18ના અધિકારીનો પગાર ₹2,50,000થી વધીને ₹6,42,500 સુધી પહોંચી શકે છે.
વિવિધ લેવલ પર અંદાજિત પગાર
જો 2.57નું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ થાય, તો વર્તમાન અને નવા મૂળ પગારનો અંદાજ આ પ્રમાણે રહી શકે છે:
લેવલ 1: ₹18,000થી વધીને ₹46,260
લેવલ 2: ₹19,900થી વધીને ₹51,143
લેવલ 3: ₹21,700થી વધીને ₹55,769
લેવલ 4: ₹25,500થી વધીને ₹65,535
લેવલ 5: ₹29,200થી વધીને ₹75,044
લેવલ 6: ₹35,400થી વધીને ₹90,978
લેવલ 7: ₹44,900થી વધીને ₹1,15,393
લેવલ 10: ₹56,100થી વધીને ₹1,44,177
લેવલ 13: ₹1,23,100થી વધીને ₹3,16,367
લેવલ 18: ₹2,50,000થી વધીને ₹6,42,500
કર્મચારી સંગઠનોની માંગ અને પરામર્શ
8મું પગાર પંચ હાલ પરામર્શના તબક્કામાં છે. ઓક્ટોબરમાં પંચે બેંગલુરુ અને મુંબઈમાં બેઠકો યોજી છે. આ બેઠકોમાં કર્મચારી સંગઠનો, પેન્શનર મંડળો અને અન્ય હિસ્સેદારો પોતાના સૂચનો રજૂ કરશે.
કર્મચારીઓ અને પેન્શનર સંગઠનો આ વખતે 2.57થી વધુ ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માંગ કરી રહ્યા છે. ચર્ચાઓમાં 1.83થી લઈને 3.83 સુધીના આંકડા સામે આવી રહ્યા છે. પંચ કયા આંકડા પર અંતિમ મહોર મારશે તે સમય જ કહેશે.
પંચનું નેતૃત્વ અને કાર્યક્ષેત્ર
8મા કેન્દ્રીય પગાર પંચના અધ્યક્ષ સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ રંજના પ્રકાશ દેસાઈ છે. તેમની સાથે ભૂતપૂર્વ IAS અધિકારી પંકજ જૈન સચિવ તરીકે અને વડાપ્રધાનની આર્થિક સલાહકાર પરિષદના સભ્ય પ્રોફેસર પુલક ઘોષ સભ્ય તરીકે જોડાયેલા છે.
પંચ માત્ર મૂળ પગાર જ નહીં, પણ ભથ્થાં, મોંઘવારી ભથ્થું (DA), મોંઘવારી રાહત (DR), HRA, ઇન્ક્રીમેન્ટ અને પ્રમોશન સંબંધિત તમામ પાસાઓની સમીક્ષા કરી રહ્યું છે.
રિપોર્ટ અને અમલીકરણ ક્યારે?
8મા પગાર પંચની સત્તાવાર રચના 3 નવેમ્બર, 2025ના રોજ કરવામાં આવી હતી. નિયમ મુજબ પંચને રિપોર્ટ સબમિટ કરવા 18 મહિનાનો સમયગાળો આપવામાં આવ્યો છે. આ ગણતરી મુજબ, પંચની પ્રથમ ભલામણો ફેબ્રુઆરી કે એપ્રિલ 2027 આસપાસ જાહેર થઈ શકે છે અને મે 2027 સુધીમાં અંતિમ રિપોર્ટ સરકારને સોંપાશે.
ભૂતકાળના ટ્રેન્ડ પ્રમાણે, રિપોર્ટ સબમિટ થયા પછી અમલીકરણમાં 2થી 3 વર્ષ લાગી શકે છે. આ સંજોગોમાં 2027માં જાહેર થનારા પગાર વધારાનો સંપૂર્ણ લાભ કર્મચારીઓને 2029 કે 2030 સુધીમાં મળે તેવી સંભાવના છે.
નોંધ: ઉપર દર્શાવેલી ગણતરી માત્ર અંદાજિત છે. 8મા પગાર પંચે નવા પે-મેટ્રિક્સ કે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અંગે હજુ કોઈ અંતિમ સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી. વાસ્તવિક વધારો કેન્દ્ર સરકારની અંતિમ મંજૂરી બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.