કેન્દ્ર સરકારના લાખો કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે 8મું પગાર પંચ મહત્ત્વનું બની રહ્યું છે. સરકારી કર્મચારીઓના પગારમાં થનારા મુખ્ય સુધારાનો આધાર હવે 8મા પગાર પંચના નિર્ણય પર નિર્ભર છે.
જેમ શેરબજારમાં કંપનીના મૂલ્યાંકન માટે અમુક મુખ્ય પરિમાણો ધ્યાનમાં લેવાય છે, તેમ નવા પગાર ધોરણમાં 'ફિટમેન્ટ ફેક્ટર' સૌથી નિર્ણાયક પરિબળ સાબિત થશે. આ ગુણાંકનો ઉપયોગ કર્મચારીના વર્તમાન મૂળ પગારને નવા સુધારેલા મૂળ પગારમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે થાય છે. સરળ શબ્દોમાં, વર્તમાન મૂળ પગાર × ફિટમેન્ટ ફેક્ટર = નવો મૂળ પગાર.
પગાર પંચે હજુ આ ફિટમેન્ટ ફેક્ટરને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું નથી. પરંતુ નિષ્ણાતોમાં હાલ 1.83 થી લઈને 2.57 સુધીના રૂઢિચુસ્ત અંદાજો પર ચર્ચા ચાલી રહી છે. અગાઉ 7મા પગાર પંચમાં સરકારે 2.57નું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ કર્યું હતું. હવે 8મા પગાર પંચ માટે 1.83 અને 2.00ના અંદાજો મુકવામાં આવ્યા છે. બીજી તરફ, ઓલ ઈન્ડિયા ફેડરેશન ઓફ પેન્શનર્સ એસોસિએશન્સ (AIFPA) અને અન્ય કર્મચારી સંગઠનોએ 3.83ના સૌથી ઊંચા ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માંગણી કરી છે.
વિવિધ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મુજબ પગાર વધારાનું ગણિત સમજવું જરૂરી છે. જો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 1.83 અથવા 2.00 નક્કી થાય, તો તેનો અર્થ એવો નથી કે કર્મચારીઓને હાથ પર મળતા પગારમાં સીધો 83% કે 100%નો વધારો થશે. નવી સિસ્ટમમાં મોંઘવારી ભથ્થું (DA), મકાન ભાડા ભથ્થું (HRA) અને અન્ય ભથ્થાઓની ગણતરી પણ નવા મૂળ પગાર સાથે થશે. નિષ્ણાતોના અહેવાલો અનુસાર, રૂઢિચુસ્ત અંદાજે કુલ પગારમાં લગભગ 20% થી 30%નો વધારો થઈ શકે છે. જ્યારે મધ્યમ અંદાજો 30% થી 50%નો અને સૌથી ઊંચો અંદાજ 80%થી વધુ વધારાનો છે.
હાલમાં 8મું પગાર પંચ પરામર્શના પ્રાથમિક તબક્કામાં છે અને વિવિધ સંગઠનો પાસેથી સૂચનો આમંત્રિત કરી રહ્યું છે. 3 નવેમ્બર, 2025ની રચના તારીખથી 18 મહિનાની અંદર આ કમિશન પોતાનો અહેવાલ રજૂ કરે તેવી અપેક્ષા છે. સમગ્ર પ્રક્રિયા મે 2027 સુધીમાં પૂર્ણ થવાની સંભાવના છે. અંતિમ વધારો સરકારની મંજૂરી પર આધારિત રહેશે.
આ પગાર પંચ કેન્દ્ર સરકારના લાખો કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોના પગાર સુધારા માટે અત્યંત મહત્ત્વનું છે. પગારમાં થનારા મુખ્ય સુધારાનો આધાર તેના નિર્ણય પર નિર્ભર છે.
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એ ગુણાંક છે જેનો ઉપયોગ કર્મચારીના વર્તમાન મૂળ પગારને નવા સુધારેલા મૂળ પગારમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે થાય છે. તે નવા પગાર ધોરણમાં નિર્ણાયક પરિબળ છે.
નિષ્ણાતો 1.83 થી 2.57 સુધીના રૂઢિચુસ્ત અંદાજો પર ચર્ચા કરી રહ્યા છે, જ્યારે કર્મચારી સંગઠનોએ 3.83ના સૌથી ઊંચા ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માંગણી કરી છે.
નિષ્ણાતોના અંદાજ મુજબ કુલ પગારમાં 20% થી 30% (રૂઢિચુસ્ત) થી લઈને 80%થી વધુ (સૌથી ઊંચો) વધારો થઈ શકે છે. DA અને HRA પણ નવા મૂળ પગાર સાથે ગણાશે.
આ કમિશન 3 નવેમ્બર, 2025ની રચના તારીખથી 18 મહિનાની અંદર પોતાનો અહેવાલ રજૂ કરે તેવી અપેક્ષા છે. સમગ્ર પ્રક્રિયા મે 2027 સુધીમાં પૂર્ણ થવાની સંભાવના છે.