કેન્દ્ર સરકારે 8મા પગાર પંચની રચના કરી છે. તેની સંદર્ભ શરતો (ToR) નવેમ્બર 2025માં નક્કી થઈ છે. પંચને પોતાનો અહેવાલ તૈયાર કરવા 18 મહિનાનો સમય આપવામાં આવ્યો છે. એટલે વર્તમાન સમયમર્યાદા લગભગ મે 2027 થાય છે. કેટલાક અંદાજ કહે છે કે રિપોર્ટ માર્ચ 2027થી ઓગસ્ટ 2027 વચ્ચે આવી શકે.
કર્મચારીઓ નવા પગારની રાહ જોઈ રહ્યા છે. સામાન્ય રીતે પગાર વધારો પાછલી અસરથી લાગુ થાય છે. એટલે નવો પગાર જે તારીખથી લાગુ થવો જોઈએ અને જે તારીખથી ખરેખર ચૂકવવામાં આવે, વચ્ચેના સમયગાળાના પૈસા બાકી રકમ તરીકે મળે છે. સરળ શબ્દોમાં, રિપોર્ટ જેટલી મોડી આવશે, વચ્ચેનો સમયગાળો એટલો લાંબો થશે અને સંભવિત એરિયર્સ એટલા વધુ થઈ શકે છે.
એરિયર્સની સાચી રકમ કેમ બદલાય છે તે એક ઉદાહરણથી સમજીએ. ધારો કે એક કર્મચારીનો નવો મૂળભૂત પગાર પાછલી તારીખથી લાગુ થાય છે, પણ સરકાર એ વધેલો પગાર થોડા મહિના પછી ચૂકવવાનું શરૂ કરે છે. તો જે મહિનાઓમાં સુધારેલો પગાર મળ્યો નથી, તે મહિનાઓનો તફાવત બાકી રકમ તરીકે ચૂકવવામાં આવે છે. વિલંબના મહિના વધે એટલે બાકી રકમ પણ વધે.
હવે કેટલાક અંદાજ જોઈએ. આ આંકડા ફક્ત ઉદાહરણ પર આધારિત છે, સરકારે જાહેર કરેલી રકમ નથી.
લેવલ 6ના કર્મચારીનો વર્તમાન મૂળભૂત પગાર ₹35,400 માનીએ અને 2.15 ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ થાય તો નવો મૂળભૂત પગાર લગભગ ₹76,110 થાય. એટલે મૂળભૂત પગારમાં તફાવત ₹40,710 થાય છે. જો 20 મહિનાનો વિલંબ થાય તો ફક્ત આ તફાવતના આધારે અંદાજિત રકમ લગભગ ₹8.14 લાખ થાય છે.
લેવલ 7માં હાલનો મૂળભૂત પગાર ₹44,900 માનીએ. એ જ 2.15 ફિટમેન્ટ ફેક્ટરના ઉદાહરણમાં નવો મૂળભૂત પગાર લગભગ ₹96,535 થાય. 20 મહિનાના વિલંબને ધારીએ તો અંદાજિત બાકી રકમ લગભગ ₹10.33 લાખ થાય છે.
લેવલ 8ના કર્મચારીઓ માટે એક ઉદાહરણમાં 2.57 ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને 24 મહિનાના વિલંબને ધારીએ તો સંભવિત બાકી રકમ લગભગ ₹17.94 લાખ થવાનો અંદાજ છે.
પણ આ આંકડાને સરકારે જાહેર કરેલી રકમ ગણવી ખોટું થશે. આ ફક્ત અંદાજ છે. સાચી બાકી રકમ આનાથી અલગ હોઈ શકે છે.
એક મહત્વની વાત એ છે કે ઉપરના આંકડા મુખ્યત્વે મૂળભૂત પગારમાંના તફાવત પર આધારિત છે. કર્મચારીના ખાતામાં જમા થતી સાચી રકમ આનાથી અલગ હોઈ શકે છે. કારણ કે પગારમાં ફક્ત મૂળભૂત પગારનો સમાવેશ થતો નથી. HRA સહિતના અન્ય ભથ્થાંમાં ફેરફાર થાય તો કુલ બાકી રકમ પણ બદલાય. ઉપરાંત, સરકાર પગાર સુધારો કઈ તારીખથી લાગુ કરે છે અને અંતિમ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર કેટલું રહે છે, તેની પણ સીધી અસર પડે છે.
આખી ગણતરી ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પર ટકે છે. 8મા પગાર પંચમાં આ સૌથી મહત્વનું પરિબળ ગણાય છે. ફિટમેન્ટ ફેક્ટર જેટલું બદલાશે, સુધારેલો મૂળભૂત પગાર અને સંભવિત બાકી રકમની ગણતરીમાં એટલો ફેરફાર થશે.