વીજળીના બિલ સતત વધી રહ્યા છે અને પાવર કટની તકલીફ પણ ઓછી થતી નથી. આવામાં ઘણા લોકો ઘરની છત પર સોલાર સિસ્ટમ લગાવવાનું વિચારી રહ્યા છે. સામાન્ય ઓન-ગ્રીડ સિસ્ટમ કરતાં હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમનો મોટો ફાયદો એ છે કે વીજળી ગઈ ત્યારે પણ બેટરીમાં સંગ્રહિત ઊર્જા વાપરી શકાય. 5kW હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમ લગાવવાનું વિચારો છો, તો તેનો ખર્ચ, ઉત્પાદન, બેટરી બેકઅપ અને સરકારી સબસિડી વિશે જાણી લેવું જરૂરી છે.
હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમ શું છે?
હાઇબ્રિડ સિસ્ટમ એ ઓન-ગ્રીડ અને ઓફ-ગ્રીડ સિસ્ટમનું સંયોજન છે. તેમાં સોલાર પેનલ, હાઇબ્રિડ ઇન્વર્ટર અને બેટરીનો ઉપયોગ થાય છે. દિવસમાં પેનલ જે વીજળી બનાવે છે, તેમાંથી ઘરના ઉપકરણો ચાલે છે અને વધારાની વીજળી બેટરીમાં સંગ્રહ થાય છે. જો નેટ મીટરિંગ અને ગ્રીડ એક્સપોર્ટની સુવિધા હોય, તો વધારાની વીજળી વીજ કંપનીને પણ આપી શકાય. વીજળી ગઈ ત્યારે બેટરીમાંથી જરૂરી ઉપકરણો ચાલે છે. બેકઅપ કેટલો સમય મળશે, તે બેટરીની ક્ષમતા અને વપરાશ પર આધાર રાખે છે.
5kW સિસ્ટમનો ખર્ચ કેટલો?
ભારતમાં 5kW હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમ લગાવવાનો અંદાજિત ખર્ચ ₹2 લાખથી ₹3.50 લાખ કે તેથી વધુ થઈ શકે છે. આ રકમ પેનલની ગુણવત્તા, ઇન્વર્ટરની ટેક્નોલોજી, બેટરીની ક્ષમતા અને ઇન્સ્ટોલેશનના ખર્ચ પ્રમાણે બદલાય છે. 5kW પેનલ માટે ₹90,000થી ₹1.50 લાખ સુધીનો ખર્ચ થાય છે. હાઇબ્રિડ ઇન્વર્ટરની કિંમત ₹45,000થી ₹95,000 સુધીની હોઈ શકે છે. લીડ-એસિડ કે ટ્યુબ્યુલર બેટરી ₹50,000થી શરૂ થાય છે, જ્યારે લિથિયમ બેટરીનો ખર્ચ ક્ષમતા પ્રમાણે ₹1.20 લાખ કે તેથી વધુ થાય છે. પેનલનું સ્ટ્રક્ચર, વાયરિંગ, સુરક્ષા ઉપકરણો, નેટ મીટરિંગ અને ઇન્સ્ટોલેશનનો વધારાનો ખર્ચ અલગ રહે છે. તેથી ખરીદી પહેલાં અલગ-અલગ કંપની પાસેથી સંપૂર્ણ ક્વોટેશન મેળવવું સારું રહે છે.
સરકારી સબસિડી કેટલી મળશે?
કેન્દ્ર સરકારની પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય ઘર મફત વીજળી યોજના હેઠળ પાત્ર રહેણાંક ગ્રાહકોને રૂફટોપ સોલાર માટે આર્થિક સહાય મળે છે. આ યોજના હેઠળ 3kW કે તેથી વધુ ક્ષમતાની પાત્ર સિસ્ટમ માટે કેન્દ્ર તરફથી મહત્તમ ₹78,000 સુધીની સબસિડી મળી શકે છે. કેટલાક રાજ્યોમાં કેન્દ્રની સબસિડી ઉપરાંત રાજ્ય સરકાર પણ વધારાની સહાય આપે છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં પાત્ર ગ્રાહકોને રાજ્યની નીતિ મુજબ ₹30,000 સુધીની વધારાની સબસિડી મળી શકે છે. એટલે કેન્દ્ર અને રાજ્યની સહાય મળીને કુલ રકમ ₹1.08 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે. પણ દરેક હાઇબ્રિડ સિસ્ટમને આપોઆપ સબસિડી મળતી નથી. સિસ્ટમની ટેક્નિકલ લાયકાત, ગ્રીડ કનેક્શન, મંજૂર ઉપકરણો અને સંબંધિત ડિસ્કોમના નિયમોનું પાલન જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે બેટરીનો ખર્ચ કેન્દ્રની સબસિડીની ગણતરીમાં આવતો નથી. તેથી સિસ્ટમ ખરીદતા પહેલાં સબસિડી માટેની પાત્રતા ચકાસી લેવી જોઈએ.
કેટલા ઉપકરણો ચાલશે?
5kW સોલાર સિસ્ટમ સામાન્ય ઘર માટે પૂરતી ગણાય છે. સારા સૂર્યપ્રકાશમાં આ સિસ્ટમ દરરોજ અંદાજે 18થી 25 યુનિટ વીજળી બનાવી શકે છે. વાસ્તવિક ઉત્પાદન હવામાન, પેનલની દિશા, છાંયો અને સિસ્ટમની કાર્યક્ષમતા પર આધાર રાખે છે. આ સિસ્ટમથી પંખા, LED લાઇટ, રેફ્રિજરેટર, ટેલિવિઝન, એર કૂલર જેવા સામાન્ય ઘરગથ્થુ ઉપકરણો ચાલી શકે છે. યોગ્ય લોડ મેનેજમેન્ટ સાથે 1.5 ટનનું ઇન્વર્ટર એસી પણ ચાલી શકે છે. આ ઉપરાંત 8થી 10 પંખા, 30થી 40 LED બલ્બ અને 1kW મોટર પંપ જેવા ઉપકરણોનો ઉપયોગ શક્ય છે. પણ આ બધાં ઉપકરણો એકસાથે ચાલશે એ જરૂરી નથી.